سپس در ضمن توصيف چنين افعال ، مفيد مىگويد :
مثلا در مورد حرمت زنا و ربا ، هيچ شكّى در آن نيست كه در همهء شرايع چنين بوده و هيچ پيامبرى حكم مباح بودن آنها را نياورده است . زيانبخشى اين دو عمل بر هر كسى كه عقل داشته باشد آشكار است « 1 » .
ممكن است بعضى در اين باره ترديد كنند كه آيا گزند زناكارى و رباخوارى در برابر عقل آشكار است . عبد الجبّار در مورد زنا مردّد است ، ولى نكتهء اساسى مورد توجّه مفيد چنين نيست . دليل عمدهء وى آن است كه زنا كردن و ربا خوردن در هر شريعت مثبتى حرام شده ، و تنها به صورت گذران اشاره كرده است كه زيانمند بودن آنها بر عقل آشكار است .
مفيد در دنبالهء بحث گفته است كه شرابخوارى هرگز مجاز نبوده است . در تأييد اين مطلب رواياتى را از امامان نقل مىكند و به نتايج زيانبخشى كه از شرابخوارى حاصل مىشود و تجربه و قرآن گواه بر آنند استناد مىجويد . و امّا در مورد حرمت خوردن گوشت فيل و بوزينه و خرس چنين مىگويد :
از حرام بودن آنها در همهء اديان آگاهيم . و آن اندازه علم و اطّلاع نداريم تا بتوانيم از وضع مردمان عاقل پيش از استقرار قوانين دينى در برابر اين امر اظهار نظر كنيم . اگر همچنين علم و اطّلاعى را مىداشتيم ، مىبايستى دربارهء حرام بودن يا مباح بودن تأمّل كنيم ، چه عقل نمىتواند حكم به خوب يا بد بودن صادر كند « 2 » .
هامش
( 1 ) - همان جا .
( 2 ) - همان جا . دربارهء حرمت گوشت فيل و بوزينه ، رجوع كنيد به كلينى ، الفروع من الكافى ، ويرايش على اكبر غفارى ( تهران : دار الكتب الاسلاميه ، 79 - 1377 ه ق ) ، ششم ، شمارهء 14 . خرس در حديثى در ص 245 ، شمارهء 3 ، آمده كه در آن گوشت همهء درندگان حرام معرفى شده است .