ظلمت مىيابد به سبب مخالطت خلق . و در نماز شروع نكند تا اندرون پاك گرداند . و اگر تواند ، آن دعا كه ميان سنّت و فرض نماز بامداد مىخواند ، ميان سنّت و فرض پيشين مىخواند . و چون از فرض پيشين فارغ شود ، فاتحه و آية الكرسى و
شَهِدَ اللَّهُ
و
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ
و
لَقَدْ جاءَكُمْ
بخواند . و بيست و پنج بار سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله الّا اللّه و اللّه اكبر ، كه فضيلتهاى بسيار دارد . و اتّصال ميان پيشين و ديگر بهغايت پسنديده است . بعضى بودهاند كه در دو ركعت نماز به سر بردهاند . و بعضى بودهاند به صد ركعت نماز ، آن چنان كه وى را ميسّر شود بين الصّلاتين اتّصال كند ، و اگر او را شغلى باشد پس سنّت پيشين بيست ركعت نماز بكند ، به دعاهائى كه در قرآن است . و اگر دعاها نداند ، فاتحه و
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
مىخواند ، كه در خبر است كه : هر كس كه پس سنّت پيشين چهار ركعت نماز كند ، تن او بر آتش دوزخ حرام شود . و ببايد دانست كه تا كه بقيّهء هوا در نفس مانده بود ، روح او را در عمل نشاط و هزّت نبود ، بلكه وقتى از سر نشاط و مسرّت عمل مىكنند و وقتى از سر ملالت ، تا آنگاه كه بكلّى از خودى خود بيرون آيد و به عشق و محبّت خاصّ موسوم شود ، آنگاه ، قوت و قوّت او همه طاعات و عبادات و تسبيح و اذكار باشد [ او را زيبد كه گويد شعر :
آه عاشق چو رهِ طارم اعلى گيرد * قوت و قوّت همه از نور تجلّى گيرد
خود روا كى بود آخر كه بهنگام ظفر * دست مجنون بجز از دامن ليلى گيرد
نه به سمع طربى تُرّه كوثر شنود * نه به دست طلبى طرهء طوبى گيرد ]
و اگر در هر فريضهاى تجديد وضو كند ، نور دل بيفزايد . و پيش از نماز ديگر ، چهار ركعت نماز بگزارد به اذا زلزلت و العاديات و القارعة و الهاكم و در فرض ، و السّماء ذات البروج و السّماء و الطّارق در هر دو ركعت اول بخواند تا از دماميل و دردها امان يابد و چون نماز پسين بگزارد ، نماز نافله نتواند گزارد به خواندن قرآن يا به ذكر مشغول بايد شد . و فاضلتر آن باشد كه ميل كند به صحبت علماى حق و برادران دينى . و اگر حاجتى يا مهمّى دنياوى دارد ، در آخر روز بهتر باشد كه بدان مشغول شود از اوّل روز . و بعد از نماز ديگر ، تحيّت وضو نزد بعضى ائمّه مكروه است و نزد بعضى مستحبّ . و چون از خانه خواهد بيرون آمدن ، بگويد : [ بسم اللّه ] ما شاء اللّه لا قوّة الّا باللّه .
اللهمّ اليك خرجت و انت اخرجتنى ، و فاتحه و معوّذتين برخواند . و بايد كه هر روز صدقهاى بدهد اگر خود خرمائى باشد يا يك لقمه نان . كه اندك با نيّت صافى بسيار باشد . آوردهاند كه عايشه - رض - يك دانه انگور به سايل داد ، او را گفتند كه : يك دانه انگور چه قدر دارد به سايل دادن ؟ گفت : اين مثقال ذرّهء بيش است ، و حق تعالى مىگويد :
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ »
« * » و ببايد دانست كه : اوراد كه معيّن است از اذكار كه مريد دستور سازد اين است : صد بار .
هامش
( * ) زلزال / 99 : 8 .