كنند ، و اگر نفس بدان ميلى ندارد ، پوشيده مىدارند . و قومى بودهاند كه همچنانكه لقمهاى دريوزه كردهاند ، رقعهها از مزابل جمع كردهاند و پاك شستهاند و به خرقهاى ساختهاند . شيخ - رحمه - گفت : هر لباس كه پوشند ، بايد كه نه از سر كبر و نخوت و تفاخر پوشند . كه رسول فرموده است كه : لباس مؤمن تا به كعب باشد يا تا به ميان ساق . و هر چه زيرتر از اين خواهد بود [ سبب ] عذاب و گرفتارى [ در ] آتش است . و هر كس از سر كبر جامه در پاى كشد ، از نظر حق تعالى بيفتد . « * » و در امّت پيشين ، يكى جامهء دراز پوشيده بود و در آن مىخراميد از غايت عجب و كبر ، خداى تعالى او را به زمين فروبرد و تا روز قيامت به زمين فرومىرود . صادقان ، در تصاريف احوال از مأكول و ملبوس ، به نيّتهاى صادق و اندرونهاى پاك از شوايب طبيعت شروع كنند ، و مضمون اخبار نبوى و آثار مصطفوى را مطاوع و متابع باشند .
باب چهل و پنجم در بيان فضيلت برخاستن به شب
قال اللّه تعالى :
« إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ »
« * * » الآية - سبب نزول اين آيت آن بود كه ، در غزاى بدر ، آن زمين كه بدريان فروآمده بودند ريگ سست بود چنان كه پاى فرومىشد و آب نبود . و شب كه بخفتند ، اكثر ايشان را احتلام افتاد . و در وقت برخاستن شيطان ايشان را وسوسه مىكرد كه ، شما مىگوئيد كه ما بر راه راستيم و پيغامبر خداى در ميان ماست . اكنون در حال خود و در حال دشمن نظر كنيد .
آنجا كه ايشان فروآمدهاند ، زمين سخت است و آب خوش . و منزل شما چنين است كه مشاهده مىكنيد . چگونه شما بر دشمن اميد ظفر داريد ؟ حق سبحانه و تعالى دفع وسوسهء شيطان را بر ايشان ، چندان باران بفرستاد كه ايشان همه غسل كردند . و راويه پر كردند و زمين سخت شد ، و بشارت داد به ظفر بر دشمن و مدد ملايكه . شيخ - رحمه - گفت : هر آيتى را ظهرى هست و بطنى . اشارت در اين آيت آنست كه : حق تعالى چنان كه خواب سبب رحمت و ظفر كرد مر صحابه را - رضوان اللّه عليهم - همچنين ، خواب ، سبب راحت و استراحت جملهء مؤمنان كرد به شرط علم و اعتدال و موافقت دل و نفس . و سالك بايد كه اوقات روز و شب قسمت كرده باشد بر طاعات و اوراد . و هشت ساعت از ساعات روز و شب كه بخسبد ، دو ساعت از روز و شش
هامش
( * ) اشاره به حديث « إزرة المؤمن الى نصف السّاق . . . » جامع الصغير ج 1 ص 63 .
( * * ) انفال / 8 : 11 .