كيدهاى آن ، واقف نتوان شد بر آداب حضرت الهيّت . مقرّر اين قول حديث رسول است : « من عرف نفسه فقد عرف ربّه » « * » و اللّه اعلم بالصّواب .
باب سى و سوم در بيان آداب طهارت و مقدّمات آن
قال اللّه تعالى فى وصف اصحاب الصّفة - رض - :
« رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ »
« * * » يعنى مردانىاند كه طهارت دوست دارند . و خداى تعالى دوست دارد جمعى كه در طهارت و نظافت سعى كنند . ابن عطا - رحمه - گفته است : چون از بول يا حدث فارغ شدندى ، به سنگ استنجا كردندى . و بعد از آن طهارت كردندى به آب ، و اگر ايشان را جنابت رسيدى در شب ، بنخفتندى تا غسل نكردندى . و در حديث آمده است كه رسول - عللم - گفت :
من شما را چنان مشفقم كه پدر مشفق مر فرزند را كه از غايت شفقت و مرحمت هر آنچه شما را با حضرت الهيّت نزديك گرداند شما را تعليم مىكنم : چون يكى از شما قصد مستراح كند بايد كه پشت بر قبله نكند و روى در قبله نكند ، و استنجا به دست راست نكند ، و به سه سنگ استنجا كند ، و به سرگين و استخوان پوسيده استنجا نكند . « * * * » شيخ - رحمه - گفت : فرض استنجا دو چيز است : اوّل آنكه پليدى كه بر نشستنگاه باشد زائل كند . دوم آنكه : آنچه بدان استنجا كنند ، بايد كه پاك باشد ، يعنى نه چيزى باشد كه يكبار كار فرموده باشد . و نه سرگين باشد و نه استخوان مرده . و كيفيّت استنجا آنست كه سنگ يا كلوخ بر موضع پاك نهد به دست چپ و مىگرداند تا به پيش مخرج نجاست ، و بر سر نجاست نبايد نهاد . تا نجاست به جاى ديگر نقل نكند ، و سنگ دوم بر پس مخرج نهد و مىگرداند تا به نزديك مخرج ، و سنگ سوم گرداگرد مخرج مىگرداند ، تا به كلّى نجاست زائل كند ، و ختم كلوخها به طاق كند يا به يك سنگ كه سه گوش دارد روا باشد كه استنجا كنند . چون يقين باشد كه نجاست به كلّى زائل [ كند ] . امّا استبراء آنست كه قضيب به دست چپ بگيرد به رفق ، و سه بار به عنف بمالد تا اگر بقيّهء بول در او مانده بود بيرون آيد . و در وقت ماليدن تنحنح كند ، از بهر آنكه عروقى چند از حلق به قضيب پيوسته [ است ] ، و در حالت تنحنح دو سه گام برگيرد تا آنچه در مجراى بول مانده باشد بيرون آيد . و از حدّ علم درنگذرد
هامش
( * ) كنوز الحقائق ج 1 ص 22 .
( * * ) توبه / 9 : 108 .
( * * * ) اشاره به ترجمهء حديث : انّما انا لكم بمنزلة الوالد ، اعلمكم اذا اتى احدكم الى الغائط . . . » جامع الصغير ج 1 ص 15 با اندك اختلاف .