اوايل تاريخ اسلام ، [ به مثابهء ] پوششى براى نيروهاى ناراضى اجتماعى و سياسى ، به وجود آمده است .
اعراب جنوبى آن را به مثابهء ظاهرى فريبنده ( براى مؤلّف مبهم است ) براى ابراز عزّت نفس و استقلالشان در برابر اعراب شمال به كار مىبردند . . . تحرّك عمدهء مذهبى از مرگ خونين و فجيع [ امام ] حسين [ عليه السّلام ] ، پسر [ امام ] على [ عليه السّلام ] از [ حضرت ] فاطمه [ عليها السّلام ] ، در كربلا به دست سربازان حكومت در سال 51 ق / 671 م « 1 » ناشى شد كه از آنجا محرّك [ درون مايه ] مصيبت آغاز گرديد .
( pp . 171 - 172 )
امر اخير ، كه با اعتقاد به « رجعت امام » درهم آميخته است ، اختصاصىترين ويژگى شيعه را به آن مىبخشد . بعدا « اعتقادات شرقى كهن دربارهء نور الهى » به آن پيوند زده شد . ( ص 172 ) علاقهء شديد رحمان به « درون مايهء مصيبت » شيعه در اين اثر او نيز مشهود است :
Health and Medicine in the Islamic Tradition : Change and Identity , New York , Crossroad , 1989 , pp . 37 - 38 .
در اين باره ، ر . ك . مقدّمهء مؤلّف در :
Islamic Medical Wisdom : The Tibb al - A'imma , B . Ispahany , trans . , A . J . Newman , ed , London , The Muhammadi Trust , 1991 , pp . xv - xvi .
( 8 ) .
J . Robson , " Hadith " , EI 2 , 3 , 23 - 28 , esp . 24 .
( 9 ) .
G . H . A . Juynboll , Muslim Tradition : Studies in Chronology , Provenance and Authorship of Early Hadith , Cambridge , Cambridge University Press , 1983 , See esp . 2 , 12 , 13 , 49 , 59 , 61 , 102 , 106 , 118 , 129 - 131 , 156 , 166 , 148 , 200 , 202 , 203 , 226 , 234 , 238 , 240 .
بسيارى از اين ارجاعات ، « شيعه » را با رافضىها ، رافضىهاى افراطى و خوارج يكى دانسته و بسيارى از آنها مبتنى بر ارزيابىهاى ابن حجر عسقلانى ( م 852 ق / 1449 م ) ، محقق حديثگراى اهل تسنّن ، است . براى مثال ، ر . ك .
pp . 59 n 217 , 61 , 65 n 252 , 226 , 234 , 238
كافى به عنوان تنها نمونهء « ديگر مجموعههاى متنوّع » مطرح است كه او چندين حديث از آن نقل كرده است .
( pp . 106 nn 46 , 47 ; 131 , 131 nn 176 , 178 , 179 )
جوين بال
( Juyn boll )
يك حديث از كتابى تحت عنوان جامع الاخبار ، كه به ابن بابويه منسوب است
( 131 n 180 )
، و يك حديث از محاسن نقل كرده ، بدون آنكه اين گردآورندگان را معرفى كند .
هامش
( 1 ) . تاريخ درست شهادت امام حسين عليه السّلام سال 61 ق / 681 م است . ( ن )