( 51 ) . اصطلاحات استفاده شده ريشههاى ظلم و جور هستند . در ذيل ، به مطالب بيشترى دربارهء آن نگاه كنيد .
( 52 ) . هرچند امامت امام صادق [ عليه السّلام ] ، هم حكومت بنى اميّه و هم بنى عبّاس را دربر گرفته است ، اما « آنها » [ در عبارت امام ] احتمالا هنوز به بنى اميّه اشاره دارد . براى مثال ، دربارهء اشارهء مستقيم به بنى اميّه در روايتى كه از امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] است ، نك . ج 5 ، ص 106 ، ح 4 كه در ذيل از آن بحث شده است .
همچنين نك . اشارهء امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] به بنى اميّه در روايت ج 3 ، ص 543 ، ح 4 ، منقول از محمّد بن اسماعيل كه در بابى - دربارهء پرداخت ماليات زمين به سلطان - در كتاب « الزكاه » قرار دارد . همچنين نك .
اشارهء همين امام [ عليه السّلام ] به ديلميان در ج 5 ، ص 10 - 12 ، ح 2 .
( 53 ) . « و ( بدينسان ) ، دنبالهء ( زندگى ) جمعيتى كه ستم كرده بودند ، قطع شد . و ستايش مخصوص خداوند است ؛ پروردگار جهانيان » : [
فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
( انعام : 45 ) ]
( 54 ) . قس .
W . Madelung , " A Treatise of the Sharif al - Murtada on the Legality of Working for the Government ( Masala fil - amal maal - Sultan " ) , BSOAS , 43 / i ( 1980 ) , p . 19 .
( 55 ) .
Buyukara [ op . cit ] , p . 394 .
دربارهء سيد حسين بن حسن ، كه اين روايت از او نقل شده است ، نك . اردبيلى [ پيشين ] ، ج 1 ، ص 236 .
( 56 ) . على ، كه در سال 124 ق / 741 - 742 م در كوفه متولّد شد ، يكى از مواليان بنى اسد بود كه در زمان سومين و چهارمين خليفهء عبّاسى ، در خدمت بنى عبّاس بود ؛ ولى پس از سپرى كردن چهار سال در زندان ، طى حكومت هارون الرشيد ( حك : 170 ق / 786 م - 193 ق / 809 م ) از دنيا رفت . آزار و اذيت هارون نسبت به ائمّه [ عليهم السّلام ] و پيروانشان زبانزد بود . خود امام موسى [ كاظم عليه السّلام ] هنگام مرگ على ، در زندان بود . نك . نجاشى [ پيشين ] ، ص 273 ؛ رجال طوسى ، ص 354 ؛
Madelung , " A Treatise " [ op . cit ] , pp . 18 - 19 , 18 n 2 ; Arjomand , " The Crisis " [ op . cit ] , p . 492 ; Buyukara [ op . cit ] , pp . 385 - 90 .
( 57 ) . بايوكارا
( p . 386 n 19 )
به روايت ديگرى اشاره كرده است كه در اصول كافى ( ج 2 ، ص 13 ، ح 2 ) از على بن ابراهيم نقل شده و در آن ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] خود يقطين ، پدر على ، را احتمالا به خاطر همراهى بيش از حد با خواستههاى دربار ، نفرين كردهاند . على خودش هميشه خوب محسوب شده و