( 14 ) . دربارهء اصل و نسب قمىاش ، ر . ك . ترجمهء اين روايت در
Hussain [ op . cit ] , pp . 87 - 8 , esp . 88 n 51 .
.
احمد بن اسحاق اشعرى ، يكى از نزديكان امام دوازدهم [ عليه السّلام ] ، از اين اصل و نسب قمى است كه بعدا عامل موقوفات امام [ عليه السّلام ] در قم و مرتبط با عمرى دانسته شد . همچنين نك . اشاراتى كه در كافى به او شده است : ج 1 ، ص 329 ، ح 1 ؛ قمى [ پيشين ] ، ص 211 ؛
P . 92 Hussain [ op . cit ] ,
( 15 ) .
Hussain , [ op . cit ] , pp . 114 - 15 .
( 16 ) . بحث حسين
( Hussain )
- براى مثال - دربارهء زندگى و دوران سومين و چهارمين سفير ، عمدتا بر اساس [ كتابهاى ] ابن بابويه و طوسى است كه اين منابع مربوط به زمان پس از مرگ چهارمين سفير است . ( نك .
پاورقىهاى ص 119 به بعد ) در واقع ، آنگونه كه حسين
( Hussain [ op . cit ] , pp . 197 n 10 . 120 )
نقل كرده است ، طبق كتاب كمال الدين ابن بابويه ( تحقيق على اكبر غفّارى ، دو مجلّد در يك جلد ، ج 1 ، قم 1363 ، ص 503 ) نايب سوم را خود نوّاب [ قبلى ] انتخاب كردند . كلينى و قمىهايى كه وى بخش عمدهء رواياتش را از آنها نقل كرده است ، به وضوح از اين مسئله آگاه نبودند كه خود امام [ عليه السّلام ] بر جانشينى چهارمين نايب ، ختم [ نظام ] نيابت و آغاز غيبت كبرا پس از مرگ چهارمين نايب ، صحّه نهاده است .
( Cf . Hussain [ op . cit ] , p . 134 )
در واقع ، حسين
( Hussain [ op . cit ] , p . 77 )
به روايتى از اين بابويه اشاره كرده است ( كمال الدين ، ص 476 - 478 ، به علاوهء ص 477 ) كه در آن ، ابو العبّاس محمّد بن جعفر حميرى قمى با عدهاى ديگر وارد سامرّاء شدند ، درحالىكه به وضوح از مرگ امام يازدهم [ عليه السّلام ] بىاطلاع بودند . به دليل آنكه به اين شخص نيز به عنوان « ابو العبّاس » اشاره شده ، احتمالا يا عبد اللّه بن جعفر حميرى ( م ب 297 ق / 910 م ) است كه براى صفّار روايت نقل كرده ، يا شايد پسرش محمّد كه كلينى رواياتى را از او نقل نموده است . همچنين نك . اردبيلى [ پيشين ] ، ج 2 ، ص 397 ؛ نجاشى [ پيشين ] ، ص 219 - 220 ؛ اردبيلى [ پيشين ] ، ج 1 ، ص 478 - 479 ؛ طهران ، طبقات ، ج 1 ، ص 153 .
( 17 ) . اين جلد در مقايسه با جلد اول ، اسناد ناقص زيادى دارد .
( 18 ) . اين عده عبارت بودند از : على بن محمّد بن ابراهيم رازى ، معروف به « علّان كلينى » - عموى محمّد [ بن يعقوب كلينى ] - محمّد اسدى ، محمّد بن عقيل كلينى و صفّار قمى ، كه كلينى از همهء آنها مستقيما روايت نقل كرده است . نك . كافى ، ج 1 ، مقدّمه ، ص 48 .
( 19 ) . اولين كتاب اين جلد كتاب « الايمان و الكفر » داراى 1609 روايت است كه اسناد 1402 روايت ، يعنى 87 درصد آن داراى اتصال است . على بن ابراهيم 463 روايت ، يعنى 29 درصد از مجموع 1609 روايت را