در روايت ديگرى امام رضا [ عليه السّلام ] در پاسخ به اين سؤال كه اگر سهمهايى كه به گروههاى مختلف دريافتكننده اختصاص دارد ، نابرابر باشد چه بايد كرد ، فرمودند : متوازن ساختن نيازهاى گروههاى مختلف ، وظيفهء امام [ عليه السّلام ] است ( ص 544 ، ح 7 ؛ همچنين نك . ص 544 ، ح 9 ) ، در حالى كه در روايت چهارم ، كه طولانى است ، امام [ عليه السّلام ] والى را رابط ميان كسانى كه خمس بر آنها وضع مىشود و گروههاى دريافتكنندهء خمس ، و مسئول نگهدارى هرگونه مازاد و نيز جبران هرگونه كسرى دانستهاند . ولىّ امر ، كه مسلّما به امام [ عليه السّلام ] اشاره دارد ، پس از پيامبر [ صلّى اللّه عليه و إله ] سهمهاى خداوند و پيامبر [ صلّى اللّه عليه و إله ] را به عنوان ميراث در اختيار دارد ، و اين علاوهبر سهم سومى است كه از دو نيمهء سهمهاى ديگر تشكيل شده است . ( ص 539 - 543 ، ح 4 ، حدود ص 542 )
هرچند ديگر روايات همين جلد ، به غيبتها [ ى صغرا و كبرا ] هم اشاره كرده ( ص 335 - 343 ) و از كارگزارانى سخن به ميان آوردهاند كه به جاى امام [ عليه السّلام ] خمس را جمعآورى مىكنند ، ( براى مثال : ص 517 - 518 ، ح 4 كه در بالا نقل شد ) ، اما در هيچجاى بابهايى كه در بالا ذكر شد ، از ائمّه [ عليهم السّلام ] تمهيداتى براى جمعآورى و توزيع اين درآمدها طىّ غيبتشان ذكرى به ميان نيامده است . همانگونه كه در بالا ، هم در فصل سوم و هم در آغاز اين فصل اشاره شد ، طبق معمول ، قمىها اين درآمدها را بهطور مرتب به امام [ عليه السّلام ] تحويل مىدادند ، اما - باز همانگونه كه در بالا اشاره شد - آشكارا خوف آن داشتند عاملى از عوامل بغداد بپندارد كه در دوران پس از غيبت ، اين پولها صرفا در اختيار اوست .
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 400
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٤٠٠