اين روايات ، كه راهنماى كتاب حاضرند ، هم درجاتى از يأس و نااميدى و هم درجاتى از اطمينان خاطر مجدّد را دربر دارند . قبلا در اين جلد [ در كافى ] نقل شده بود كه ائمّه [ عليهم السّلام ] [ شيعيان را ] از پيشبينى بازگشت امام غايب برحذر مىداشتند .
( ج 1 ، ص 335 - 343 ) روايات اين بخش همچنين به مؤمنان هشدار مىدهند كه - براى مثال - نسبت به زمان بازگشت امام [ عليه السّلام ] ، محتاط باشند . دلايل روشنى براى اين تحذير و هشدار وجود داشتند . براى مثال ، در روايتى كه حسين بن محمّد اشعرى از امام رضا [ عليه السّلام ] نقل كرده است ، ايشان شورشيان مكّى باقىمانده از شكست ابو السّرايا را از قيام برحذر داشتند ( ص 491 ، ح 9 ) ؛ سرنوشت اين شورشيان معروف بود . 1 تعدادى از روايات اين بخش آزار و اذيت ائمّه [ عليهم السّلام ] و تسلّط نهاد سياسى حاكم بر ايشان و پاس نداشتن حرمت ايشان توسط حكّام را نيز متذكر شدهاند . مقدمهء كلينى بر روايات مربوط به امام موسى [ كاظم عليه السّلام ] به توقيف ايشان در سال 179 ق / 795 م اشاره كرده است ، درحالىكه روايت متقدّمترى به شهادت ايشان در سال 183 ق / 799 م ، توسط خليفه هارون الرشيد اشاره كرده بودند . ( ص 476 ؛ ص 258 - 259 ، ح 2 ) 2 دستورات مأمون به امام رضا [ عليه السّلام ] در خصوص مسيرى كه امام [ عليه السّلام ] بايد براى رفتن به پايتخت او برمىگزيد ، و در نهايت ، تسلّط او بر امام [ عليه السّلام ] ، در رواياتى از آن دست كه از على بن ابراهيم قمى نقل شده ، محفوظ مانده است . ( ص 488 - 491 ، ح 7 و 8 ) 3
روايتى كه از محمّد بن يحيى نقل شده ، حاوى نامهاى است كه در سال 243 ق / 857 - 858 م از سوى خليفه متوكّل به امام دهم ، هادى [ عليه السّلام ] ( م 254 ق / 868 م ) نوشته شده است . ( ص 501 - 502 ، ح 7 ) 4 [ دوران ] زندگى امام هادى [ عليه السّلام ] چند سال آخر خلافت معتصم ، حكومت پنج سالهء واثق - كه طى آن ، امام [ عليه السّلام ] و شيعيانشان نسبتا آزاد بودند - و حكومت خليفهء بعدى ، متوكّل - كه امام [ عليه السّلام ] را
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 371
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٣٧١