414 - 415 ، ح 1 ، حدود ص 414 ، ح 5 ) آمده است .
اما دربارهء واژههاى كليدى همانند « تحريف ، تغيير و تبديل » نسخهء معتبر قرآن ، بايد گفت : اين واژهها در احاديث كافى نيامدهاند . اما در خصوص ديگر واژههاى كليدى از اين قبيل كه متضمّن ريشهء عربى كلمات « تغيير و تبديل » هستند ، بايد گفت : اين كلمات در مقام اشاره به اينكه قرآن دستخوش هريك از اين فرايندها قرار گرفته ، به كار نرفتهاند . مشتقات واژهء « تحريف » در الروضة ، فقط در 4 مورد وجود دارند .
الروضة مشتمل بر رواياتى است كه امير معزّى به آنها اشاره كرده .
P . 86 , n 442 )
با نقل روايت ج 8 ، ص 386 ، ح 586 ؛
n 444
با نقل روايت ج 8 ، ص 52 - 55 ، ح 16 حدود ص 54 ؛
n 445
با نقل روايت ص 124 - 126 ، ح 95 . همچنين ر . ك . ج 8 ، ص 2 - 14 ، ح 1 و ر . ك . اشاراتى به الروضة در
( ibid , p . 87 n 449
( 58 ) . امير معزّى
( PP . 86 - 7 )
ديدگاه شيعه دربارهء نسخهء عثمانى قرآن را آنگونه كه ملل و نحلنويسانى همچون اشعرى ( مقالات ، ص 47 ) و ابن حزم ( م 56 ق « 1 » / 1054 م ) و سپس اسفراينى ( م 471 ق / 1078 - 1079 م ) بيان كردهاند ، نقل مىكند . اما ايندو كتاب اخير براى يك پژوهش تاريخى ، كه در زمان ما انجام مىگيرد ، احتمالا [ از زمان خود حوادث ] بيش از حد ، متأخّر است .
( 59 ) . قس .
Amir - Moezzi [ op . cit ] , p . 72 , p . 70 n 346
.
( 60 ) . اين روايات به تفاوت شيعه [ با اهل تسنّن ] دربارهء آيهء 52 سورهء حج اشاره دارند : « پيش از تو هيچ پيامبر يا نبى ( يا محدّثى ) را نفرستاديم . . . » ر . ك .
Bar - Asher , " Variant Readings " [ op . cit ] , pp . 64 - 5
با نقل اين برداشت متفاوت در روايات ص 320 ، ح 3 و ص 321 ، ح 8 بصائر ، چنانكه در ذيل ، بيشتر مورد بحث قرار خواهد گرفت . همچنين ر . ك .
Kohlberg , " The Term Muhaddath in Twelver Shi'ism " [ op . cit ] , pp . 39 - 47 .
( 61 ) . نحوهء بيان اين تمايزها ، متعلّق به امير معزّى است .
Bar - Asher [ op . cit ] , p . 64 ; Amir - Moezzi [ op . cit ] , pp . 71 , 85 n 435 .
( 62 ) . روايت شمارهء 13 را امير معزّى
( p . 72 n 363 )
نقل كرده است .
( 63 ) . قس .
Amir - Moezzi [ op . cit ] , p . 71 , 71 n 353
. سورهء « قدر » ( سورهاى با همين نام ) بيان مىكند كه قرآن در اين شب نازل شده است .
( 64 ) . قس .
Amir - Moezzi [ op . cit ] , pp . 71 - 2
هامش
( 1 ) . تاريخ درست درگذشت ابن حزم 456 ق است . ( م )