هرچه پيش از شما بوده و هرچه پس از شما باشد ، و داورى نهايى ميان شما در كتاب خدا آمده است و ما بدان آگاهيم . ( ص 61 ، ح 9 )
محمّد بن يحيى به همين نحو ، روايتى را از امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] نقل كرده است كه در آن امام [ عليه السّلام ] مىفرمايند :
من زادهء رسول خدايم و به قرآن دانايم . 36 در قرآن است آغاز خلقت و آنچه تا روز قيامت رخ مىدهد . . . تمام اينها را مىدانم ؛ همانگونه كه به كف دست خود مىنگرم . ( ص 61 ، ح 8 ) 37
پس از آن ، 10 حديث در باب ماقبل آخر در كتاب « فضل العلم » كافى ، تحت عنوان « باب اختلاف حديث » آمده است . كلينى تعبير « اختلاف حديث » را در سخنان مقدّماتى خود دربارهء كسى به كار برد كه از وى حلّ مشكلى را كه سبب مراجعهء وى به كلينى شد ، تقاضا كرد ، و مشكل وى اين بود كه باتوجه به اهميت مراجعهء احاديث ائمّه [ عليهم السّلام ] ، در تعارض احاديث با يكديگر چه بايد كرد ؟ بدينروى ، اين باب مستقيما به مشكل اوليهء آن شخص دربارهء احاديث مىپردازد .
طبق روايتى كه على بن ابراهيم از خود امام على [ عليه السّلام ] نقل كرده ، بهترين احاديث آنهايى هستند كه از خود امام على [ عليه السّلام ] ، كه بهترين راوى است ، نقل شدهاند . امام [ عليه السّلام ] به مفاهيم تفسيرى متضايفى عالم است كه بايد در تجزيه و تحليل احاديث ، اعمال شوند . اين مفاهيم شامل ناسخ و منسوخ ، محكم و متشابه ، و عام و خاص است و خود [ مفاهيم ؛ يعنى ] همان ابزارى كه در خود قرآن ارائه شدهاند . ( ص 62 - 64 ، ح 1 ) 38
اما در زمان غيبت امام [ عليه السّلام ] تكليف چيست ؟ جواب اين سؤال در روايت مشهورى آمده كه در « صحيحه » عمر بن حنظله نقل شده و كلينى آن را از محمّد بن يحيى اشعرى نقل كرده است . اين روايت درخور توجه تفصيلى است . 39
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٢٩٠