و نجاشى او را ثقه دانسته ، 12 به روايات منقول قمىها بيفزاييم 24 حديث يعنى 75 درصد از كل 34 حديث ، توسط محدّثان محلّى نقل شده است . 13
كلينى تعدادى از اين احاديث را از طريق « تعدادى از اصحابمان » ( عدة من اصحابنا ) از سهل بن زياد ( ص 28 ، ح 34 ) 14 نقل كرده ، و حديثى كه از صفّار نقل نموده ( ص 26 ، ح 26 ) و نيز 2 حديث ديگر ( ص 23 ، ح 16 ؛ ص 25 ، ح 22 ) از سهل بوده كه حديث اول از آندو ، از طريقى معتبرتر ، يعنى عبد اللّه بن سنان روايت شده است . نام « هيثم نهدى » در حديث ديگرى ( ص 27 ، ح 26 ) آمده و محمّد بن يحيى حديثى را از احمد بن محمّد بن عيسى اشعرى ( ص 11 ، ح 4 ) روايت كرده است . مفضّل بن عمر ( ص 26 ، ح 29 ) . حسين نوفلى ( ص 12 ، ح 9 ) 15 و محمّد بن سنان ( ص 11 ، ح 7 ) ، كه بعدا همگى راويانى « مسئلهدار » به شمار آمدند ، در اسناد اين احاديث جاى دارند ، كه [ در اين ميان ] محمّد بن سنان در [ سند ] حديثى آمده كه از يك عده مرتبط با احمد بن محمّد برقى نقل شده است . 16
در اين احاديث ، « عقل » به عنوان اولين مخلوق خداوند مطرح مىشود كه با تلاش انسان ، قابل دستيابى نيست ، بلكه فقط موهبتى است كه به او اعطا مىشود و فقط به واسطهء علم - دانشى كه ائمّه [ عليهم السّلام ] تعليم كردهاند - انسان را به معرفت حقيقى ، يعنى معرفة اللّه رهنمون مىشود . بنابراين ، براى مؤمن ، عقل و علم همواره و ضرورتا با يكديگر همراهند ؛ عقل به تنهايى و بدون علم ائمّه [ عليهم السّلام ] كافى نيست ؛ همانگونه كه اگر عقل نباشد ، علم قابل درك نيست . 17 از اينرو ، در حديثى كه از احمد بن محمّد برقى از پدرش نقل شده ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] فرمودهاند :
بين ايمان و كفر فاصلهاى نيست ، جز كم عقلى . ( ص 28 ، ح 33 )
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 282
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٢٨٢