اصول كافى و احاديث الروضة كه برخوردارى ائمّه [ عليهم السّلام ] از موهبت مرجعيت خاص را اثبات مىكنند و گفتمان عقلگرا را در تفسير عقيده و عمل رد مىكنند ، سنّىهاى درگير در تفسير عقلگرايانه [ عقيده و عمل ] را به همان اندازهء همتايانشان در شيعه به چالش مىطلبيدند .
احاديث فروع كافى قطعا براى دو گروه مفيد بودند : كسانى از جامعهء شيعه كه مىخواستند يا در اين دورهء بحرانى بخصوص مىپذيرفتند كه مؤلّفههاى ايمان صحيح و عمل شخصى و جمعى بر مبناى احاديث تبيين شود ، و كسانى كه احتمالا اطمينان داشتند كلام ائمّه [ عليهم السّلام ] ارشاداتى جامع در اين زمينهها ارائه مىكند كه به اندازهء جامعيت مجموعههاى احاديث نبوى اهل تسنّن براى خود آنها ، جامعيت دارد . با وجود اين ، در همين زمان ، فروع كافى با 11819 حديثش ، حديثگرايى سنّى را ، كه نسبتا پرطرفدارتر بود و به شدت رونقى دوباره گرفته بود ، مستقيما به چالش فرامىخواند ؛ چه آنكه اين كتاب از لحاظ تعداد ، نسبت به هريك از تأليفات متعدّد اهل تسنّن از احاديث نبوى ، مجموعهء بيشترى از احاديث منقول از ائمّه را دربر دارد ، و در موضوعات و به ترتيبى گردآورى شده كه براى يك مخاطب سنّى آشناست . همچنين مستنداتى كه كافى درخصوص مرجعيت اختصاصى ائمّه [ عليهم السّلام ] از سلسله فرزندان امام حسين [ عليه السّلام ] تا امام حسن عسكرى [ عليه السّلام ] ارائه مىدهد و ديگر احاديثى كه اين ائمّه [ عليهم السّلام ] را نافى گفتمان يا جنبشهاى شيعهء غير دوازده امامى پيشين يا معاصر خود معرفى مىكنند ، ديگر فرقههاى شيعهء غير دوازده امامى را مستقيما به چالش مىطلبند .
سرانجام ، بررسى اسناد اين احاديث مؤيّد آن است كه كافى طرحى است كه به مراتب بيش از محاسن و بصائر ، صبغهء قمى دارد ؛ به اين معنا كه در واقع ، بخش عمدهء 16199 حديث كافى ، از راويان قمى نسبتا معدودى و بخصوص از خاندان « اشعرى » روايت شده است . 4 اين اسناد نشان مىدهد كه بينشهاى كلامى و
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 274
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٢٧٤