Ei 2 , 3 : 883 - 885
( 34 ) . قس .
Amir - Moezzi [ op . cit ] , pp . 77 n 379 , n 567
. قس .
p . 77
، كه در اينجا اين نوع علم ،
« Science »
ترجمه شده است .
( 35 ) . قس .
Amir - Moezzi [ op . cit ] , pp . 17 , 81 F , p . 87 n 499
كه در آنجا وى اظهار مىدارد :
اولين باب ، كه داراى هفت روايت است ، مشتمل بر اتهاماتى به سه خليفهء اول مبنى بر تغيير متن اصلى قرآن است .
( 36 ) . روايات هيثم توسط احمد بن محمّد بن عيسى اشعرى و سعد بن عبد اللّه اشعرى و نيز احمد بن خالد برقى و سهل بن زياد نقل شده است . ر . ك . نجاشى [ پيشين ] ، ص 437 ؛ طوسى ، الفهرست ، ص 176 ؛ اردبيلى [ پيشين ] ، ج 2 ، ص 318 - 319 .
( 37 ) . مىتوان چنين استدلال كرد : رواياتى كه ائمّه [ عليهم السّلام ] را « محدّثون » مىدانند ( صفّار ، [ پيشين ] ، ص 19 - 320 ، ح 3 ) نيز اعتبار « نسخههاى عثمانى » [ قرآن ] را زير سؤال بردهاند ؛ همانگونه كه در پژوهش بار - اشر
( Bar - Asher )
- كه در ذيل مىآيد - نيز مطرح شده است . وى در اين پژوهش ، 2 روايت نقل كرده كه در آنها آيهء 60 سورهء اسراء به گونهاى تصحيح شده كه مشتمل بر اشاره به « محدّثون » نيز باشد . دربارهء آن ، همچنين ر . ك . بحث ما كه در ذيل مىآيد . امير معزّى
( pp . 85 - 6 )
به عنوان « شاهدى غيرمستقيم » بر اينكه نسخههاى عثمانى نسخهء معتبر قرآن دانسته نمىشد ، 6 روايت از صفّار نقل كرده كه در آنها آمده است : پيامبر [ صلّى اللّه عليه و إله ] از « دو چيز گرانبها » ( اشاره به قرآن و اهل بيت پيامبر [ عليهم السّلام ] ) ياد كرده است كه آندو را براى مردم بر جاى گذاشت . وى مىگويد : اين احاديث زيربناى اتهاماتى دربارهء تحريف ، تغيير و تبديل نسخهء صحيح قرآن هستند . يك فقره از اين احاديث ( ص 414 ، ح 5 ) كه از محمّد بن حسين نقل شده و در آن امام [ عليه السّلام ] از چنين تغييراتى نهى مىكنند ، مستقيما به چنين احتمالاتى اشاره دارد . از 5 روايت باقى مانده ، يك روايت ديگر را محمّد بن حسين نقل كرده ، و 2 روايت از ابراهيم بن هاشم و يك روايت از محمّد بن عيسى نقل شده است . يكى از رواياتى كه از ابراهيم نقل شده از طريق سعد اسكاف نقل گرديده كه ناووسى بود و اعتقاد داشت : امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] همان « قائم » [ آل محمّد ] است . با وجود اين ، محمّد بن عيسى بن عبيد رواياتى را از او نقل كرده است . ر . ك : طوسى ، الفهرست ، ص 76 - 77 ؛ اردبيلى [ پيشين ] ، ج 1 ، ص 353 ؛
Modarressi , Crisis , p . 54 n 9
.
( 38 ) . قس .
Amir - Moezzi , p . 72 [ op . cit ] , p . 70 n 346
. اصطلاح « محدّث » يعنى « كسى كه ملائكه با