و اشاره دارند به اينكه اشعرىهاى برجستهاى ، همچون احمد بن ادريس و محمّد بن يحيى احاديثى از او نقل كردهاند . ر . ك . نجاشى [ پيشين ] ، ص 349 ؛ طوسى ، الفهرست ، ص 145 ؛ اردبيلى [ پيشين ] ، ج 2 ، ص 7 - 158 .
( 11 ) . محمّد بن احمد از تبار سعد بن مالك اشعرى بود و او را در حديث « ثقه » دانستهاند . اگرچه بعدا گفته شده كه وى از راويان ضعيف روايت كرده است ، طوسى بيان مىكند كه اشعرىهاى مشهورى همچون سعد بن عبد اللّه ، محمّد بن يحيى و احمد بن ادريس احاديثى از وى نقل كردهاند ، گرچه ابعادى از غلوّ در برخى از احاديث [ منقول ] از راويان مشخص و مطمئن وجود دارند . ر . ك . نجاشى [ پيشين ] ، 348 - 349 ؛ طوسى ، الفهرست ، 144 - 145 ؛ اردبيلى [ پيشين ] ، ج 2 ، ص 63 - 65 . به دليل آنكه محمّد بن يحيى و احمد بن ادريس رواياتى را براى كلينى نقل كردهاند ، در ذيل ، دربارهء آنها بحث مىشود .
( 12 ) . نجاشى از وى بسيار تمجيد كرده است . ( ص 49 ) همچنين ر . ك . اردبيلى ، [ پيشين ] ، ج 1 ، ص 220 - 221 .
( 13 ) . ابراهيم ، كوفى بود و گفته شده كه با امام رضا [ عليه السّلام ] ملاقات داشته است . وى همچنين رواياتى از امام نهم [ عليه السّلام ] نقل كرده و بنابر منابع قديمىتر شيعى ، وى اولين كسى بوده كه روايات كوفى را در قم نقل كرده است . ر . ك . نجاشى [ پيشين ] ، ص 16 ؛ طوسى ، الفهرست ، 4 ؛ اردبيلى ، [ پيشين ] ، ج 1 ، ص 38 . گرچه اشعرىهايى همانند سعد بن عبد اللّه ، محمّد بن على بن محبوب ، محمّد بن على بن يحيى ، محمّد بن يحيى و احمد بن ادريس و غيراشعرىهايى همچون حسن بن متيّل دقّاق رواياتى از وى نقل كردهاند ، اما وى « ثقه » دانسته نشده است . در عوض ، نجاشى ، على پسر او را در حديث « ثقه » دانسته است . ( ص 260 ) همچنين ر . ك . طوسى ، الفهرست ، 89 صفّار و كلينى نيز روايات وى را نقل كردهاند . اردبيلى [ پيشين ] ، ج 1 ، ص 545 - 546 .
( 14 ) . اردبيلى [ پيشين ] ، ج 2 ، ص 96 . وى همان محمّد بن حسن بن احمد بن وليد يعنى ابن وليدى ( م 343 ق / 4 - 955 م ) نيست كه نجاشى ( ص 383 ) وى را نيز به عنوان « شيخ و فقيه قمىها » - كه بيانگر رهبرى سياسى و معنوى است - دانسته ر . ك . طوسى ، الفهرست ، ص 156 ؛ اردبيلى [ پيشين ] ، ج 2 ، ص 90 ، اين محمّد رواياتى را از محدّثانى همچون صفّار و سعد بن عبد اللّه اشعرى نقل كرده است .
( 15 ) . برخى از منابع ابن بطّه را ضعيف دانستهاند و مشهور است كه وى در بغداد ، در ميان نوبختىها ساكن
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 208
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٢٠٨