پىنوشتها
( 1 ) . ما در اينجا بين دو دسته از مجموعههاى روايى تفكيك قايل شدهايم : اول . مجموعههاى گردآورى شده توسط عالمان متوفاى پس از غيبت امام دوازدهم [ عليه السّلام ] در سال 260 ق / 873 م ؛ دوم . مجموعههاى روايى معروف به « اصول اربع مأة » كه منحصرا شامل سخنان يك امام است كه براى اولينبار نوشته شدهاند ؛ سخنانى كه مستقيما توسط نويسنده يا با واسطهء يك راوى ديگر از امام [ عليه السّلام ] نقل شده و گردآورندگان آنها در زمان حيات ائمّه [ عليهم السّلام ] زندگى مىكردهاند و گفته شده بيشتر آنها از اصحاب امام ششم ، جعفر صادق [ عليه السّلام ] ، بودهاند . ر . ك .
Etan Kohlberg , " al - usul al - arbaumia " , Jerusalem Studies in Arabic and Islam , 10 ( 1987 ) , pp . 128 - 29 .
همچنين ر . ك . آقا بزرگ ( محمّد محسن ) ، طهران ، الذريعه الى تصانيف الشيعه ، تهران ، 1353 و نجف ، 1398 ، ج 2 ، ص 125 - 167 ؛ م . ح . حسينى جلالى . الاصول الاربع مأة ، تهران ، 1394 ق / 1353 ش .
اين جانب به خاطر اينكه دكتريان هوارد
( Dr . Ian Howard )
مرا به منبع اخير راهنمايى كرد ، مديون ايشان هستم . دربارهء صحيحتر بودن تاريخ متأخّر فوت برقى ، ر . ك . منابع ديگرى كه در ذيل مىآيند .
( 2 ) . نجاشى ، [ پيشين ] ، ص 335 ، 76 - 77 ، 61 ؛ طوسى ، الفهرست ، ص 20 - 22 . محمّد برادر ديگرى نيز به نام حسن داشت . قس . اظهارنظر ارجمند
( " The Crisis " , p . 500 )
كه [ مىگويد : ] موالى ايرانى در پذيرش احاديث مربوط به منجى آخر الزمان ، به عنوان جزئى از مجموعه احاديث امامى نقش مهمى داشتند .
( 3 ) . برقى ، رجال ، ص 50 ، طوسى ( رجال ، ص 360 ) اين شخص را « منصور بن خالد برقى » معرفى نموده كه ممكن است غلط چاپى باشد .
( 4 ) . برقى ، [ پيشين ] ، ص 54 ، 55 ؛ نجاشى ، [ پيشين ] ، ص 335 ؛ طوسى ، رجال ، ص 386 ، 404 ؛ همو ، الفهرست ، ص 148 . همچنين ر . ك :
Kohlberg , A Medieval Muslim Scholar at Work , Ibn Tawus and his Library , leiden , Brill , 1992 , pp . 88 , 273 , 308 - 309 ; Ch . Pellat , " Al - Barqi " ; El 2 , " Suppl . " pp . 127 - 128 .
( 5 ) . طوسى ، رجال ، ص 398 ، 398 ، ش 1 ، 410 . ابن نديم ( اواخر قرن چهارم ق / دهم م ) نيز در كتاب