خلاصه و نتيجه
به نظر مىرسد برقى علاقهء خاصى به استمرار عمل و عقيده از دوران حضور ائمّه [ عليهم السّلام ] در جامعهء شيعه داشته است . براى مثال ، محاسن مشتمل است بر رواياتى كه بر جايگاه خاص ائمّه [ عليهم السّلام ] و شيعيانشان تأكيد مىكنند و رواياتى كه بر احاديث ائمّه [ عليهم السّلام ] به عنوان منابع اصلى در مسائل عقيدتى و عملى تكيه مىكنند و نيز رواياتى مربوط به « احكام » يعنى ابعاد عملى زندگى جامعهء شيعه . در واقع ، بيش از نيمى از 2606 روايت موجود در محاسن ، دقيقا چنين موضوعاتى را بيان مىكنند .
نكتهء ديگرى كه حاكى از تأكيد بر اين استمرار است ، اينكه محاسن به روشنى فاقد اشاراتى به نياز به ساماندهى اعمال گوناگون شيعيان طى دوران غيبت است ، چه رسد به اشارات مستقيم به خود غيبت يا عدد 12 به عنوان حدّ نهايى تعداد ائمّه [ عليهم السّلام ] . 51 اعمال مذكور عبارتند از : امامت نماز جمعه يا جمعآورى و توزيع مالياتهاى گوناگون ، صدور حكم و تفسير مسائل عملى و اعتقادى كه در همهء آنها ، ائمّه [ عليهم السّلام ] نقش مهم و ممتازى دارند . اين مطلب مورد توجه [ نويسندگان قبلى ] بوده كه گزارش محاسن از روايت مشهورى كه در آن خضر [ عليه السّلام ] اسامى امامانى را كه جانشين [ امام ] حسين [ عليه السّلام ] مىشوند ، براى [ امام ] على و فرزندش [ امام ] حسن [ عليهما السّلام ] بيان مىكند ، به عدد 12 به عنوان حدّ نهايى تعداد ائمّه [ عليهم السّلام ] تصريح نمىكند . 52
اما باتوجه به اين اميد مضبوط در منابع [ مكتوب ] آن زمان ، كه پسر امام يازدهم [ عليه السّلام ] به زودى خود را مىنماياند و امامت و جانشينى از سر گرفته خواهد شد ، فقدان چنين اشاراتى تعجبآور نيست . 53 در واقع ، طىّ چند سال ديگر ، كه تلقّى امام بعدى به عنوان « قائم » تثبيت شد ، اميد مىرفت كه امام [ عليه السّلام ] به زودى