بن عثمان نقل شده ، ائمّه [ عليهم السّلام ] حقيقت تشريع و ويژگىهاى اعمال اساسى و متمايز در اسلام و شيعه ، و اهميت آنها را بيان مىفرمايند . ( ص 286 - 290 ) در يكى از اين روايات ، ابو حمزه ثمالى نقل مىكند كه امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] مىفرمايند :
« اسلام داراى پنج ركن است : نماز ، زكات ، حج ، روزه و ولايت . » ( ص 286 ، ح 429 ) در روايتى كه از طريق ابان بن عثمان نقل شده ، امام [ صادق عليه السّلام ] چهار ركن اول را ذكر مىكنند و موارد ديگرى همچون امر به معروف و نهى از منكر ، حدود ، فرائض و جهاد [ فى سبيل اللّه ] را اضافه مىنمايند . ( ص 287 - 288 ، ح 431 ) 49
دو باب بعدى [ به ترتيب ] مشتمل بر 20 روايت ( ص 290 - 294 ) و 4 روايت ( ص 295 ) هستند كه در باب اول ، سه روايت از طريق نوفلى ، يك روايت از پدر احمد از محمّد بن سنان و يك روايت از طريق ابو حمزه ثمالى ( ص 450 ) و در باب دوم ، يك روايت از طريق محمّد بن سنان نقل شده است . اين دو باب مشتمل بر جزئيات بيشترى دربارهء مستحبات ( امور پسنديده ) و مكروهات ( امور ناپسند ) هستند .
اين دو باب اخير ، كه مشتمل بر احاديثى دالّ بر جايگاه خاص ائمّه [ عليهم السّلام ] و پيروان ايشان و احاديثى در اهميت خاص روايات ايشان به عنوان مرجع در مسائل عملى و اعتقادىاند ، نشانگر علاقهء برقى به گردآورى احاديثى هستند كه در آنها ائمّه [ عليهم السّلام ] ابعاد عملى زندگى جامعهء شيعه را بيان مىكنند . در واقع ، بيش از نيمى از 2606 روايت باقىمانده از محاسن دقيقا به چنين موضوعاتى مىپردازند . 152 روايت كتاب دوم - تعداد روايتى كه از طريق همان مجموعه رواتى نقل شده كه بعدها از روى روايات كلامى [ شان ] « ثقه » و يا « غيرثقه » دانسته شدند - موضوعات عملى مهمى همچون نماز و بخصوص نماز جمعه ، حج ، روزه و فضايل احداث مسجد را بيان مىكنند . تعدادى از اين احاديث از طريق ابو حمزه ثمالى ( ص 28 ، ح 12 ، ص 30 ، ح 15 ) ، تعداد ديگرى از طريق جميل بن درّاج ( ص 51 ، ح 74 ) و
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 201
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٢٠١