ديدگاههاى غلوآميز داشت ، 27 97 حديث ، باز هم 4 درصد ، روايت كرده است .
يعقوب بن يزيد ، از اصحاب امام نهم محمّد بن على [ عليه السّلام ] ( م 220 ق / 835 م ) ، كه بعدا ثقه دانسته شد ، 28 54 حديث ، يعنى 2 درصد و جعفر بن محمّد قمى اشعرى 29 53 حديث ، يعنى باز هم 2 درصد روايت كردهاند . 30
بىترديد ، محمّد ، پدر احمد ، با احاديث را به همراه خود آورد و يا به احتمال قوىتر ، آنها را گردآورى كرد . اين گردآورى يا در مسافرتهايش به [ مناطق ] گروههاى كوچك و پراكندهء مؤمنان بود و يا از طريق كسانى كه به دو دليل از قم عبور كردند و شايد در آنجا ساكن شدند . [ اين دو دليل عبارتند از : ]
1 . شهرت روزافزون قم در طول اين قرن به عنوان يك مركز امامى ؛
2 . ناامنى موقعيتهاى خودشان در شهرهايى همچون كوفه .
به نظر مىرسد احمد همين روال را دنبال كرد ؛ چون - همانگونه كه اشاره شد - بخش عمدهاى از احاديث محاسن از افرادى نقل شده - از جمله كوفىها و بصرىها - كه نسبتهايشان آنها را به گروههاى كوچك و پراكندهء مؤمنان در عراق و ايران مرتبط مىسازد . افراد منسوب به ايران از مناطقى همچون اصفهان ، كاشان و نيشابور بودند . موقعيت برقى به عنوان يك مولاى اشعرى ، نشانگر تمايل و تأييد ضمنى طرح تحقيقى « 1 » او از سوى نخبگان سياسى ، اقتصادى و اجتماعى شهر است .
اينكه عناوين يازده كتاب باقى مانده [ از محاسن ] در ميان فهرستهاى متعدد همهء كتابهاى محاسن يافت مىشوند ، نشانگر اين است كه اين يازده كتاب بهطور اتفاقى باقى ماندهاند . نه سرنخهاى مشخصى دربارهء ساختار نظاميافتهء نسخهء اصلى وجود دارد و نه هيچ اثرى از اينكه نسخهء اصلى مشتمل بر مطالب مقدّماتى 31
هامش
( 1 ) .Project .