اراضى شهر را به عهده گيرد ؛ اما پيش از تكميل مميّزى ، حمزه فوت كرد . اشعرى ديگرى والى جديد خليفه در شهر شد و در سال 192 ق / 807 - 808 م ، مأموريت يافت تا مميّزى زمين را بر عهده بگيرد . اين مميّزى نيز به خاطر مرگ هارون در سال 193 ق / 809 م به پايان نرسيد . 29
به رغم همدلى آشكار مأمون نسبت به تشيّع و منصوب كردن امام رضا [ عليه السّلام ] به وليعهدى خود ، پرداخت ماليات زمين در دوران خلافت وى ( 198 ق / 813 م تا 218 ق / 833 م ) همچنان مشكلساز بود . در سال 210 ق / 825 - 826 م ، يعنى ده سال پس از آنكه مأمون امام رضا [ عليه السّلام ] را به وليعهدى خود منصوب كرد و پس از آنكه ماليات زمين برآورد شده براى رى را كاهش داد ، قمىها از وى تقاضا كردند كه در مورد آنها نيز به همين صورت عمل كند . خليفه امتناع كرد ، قمىها نيز از پرداخت مالياتشان امتناع كردند و مأمون سپاهى را براى مقابله با شهر روانه ساخت . ديوارهاى شهر و خيلى چيزهاى ديگر تخريب شد ، درحالىكه خليفه قبلا دو ميليون درهم مطالبه كرده بود ، اكنون [ پس از اين حمله ] هفت ميليون درهم به عنوان ماليات مطالبه كرد . جعفر بن داود ، يكى از كسانى كه پس از قيام سال 210 ق / 825 - 826 م از قم به مصر گريخته بود ، [ دوباره ] به قم بازگشت ، مجدّدا قيام كرد و به مصر بازگردانده شد . وى مجدّدا به قم بازگشت و دوباره در سال 216 ق / 831 - 832 م قيام كرد . يك سال بعد در سال 217 ق / 832 - 833 م ، دستگير و كشته شد . 30
اين چند قيام اخير عليه پيشينهء اقدامات مركز ، كه براى سومين بار درصدد انجام مميّزى اراضى قم بود ، رخ دادند . اين مميّزى در سال 212 ق / 827 - 828 م كامل شد . مالياتى كه در نتيجهء اين مميّزى تعيين شد ، بسيار سنگين به نظر مىرسيد و به همين دليل ، قمىها نمايندهء خليفه را اخراج كردند . همين نماينده
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 172
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٧٢