شدند . حسن بن زيد طبرستانى و تعدادى از فرزندان او در قم و كاشان زندگى مىكردند .
در سال 256 ق / 870 م ، موسى بن محمّد حسينى از خاندان امام رضا [ عليه السّلام ] نيز به قم آمد . پس از برخى مخالفتها ، او روانهء كاشان شد و در آنجا توسط حاكم دلفى مورد احترام قرار گرفت . با شنيدن اين مطلب ، تعدادى از اشعرىها از او دعوت كردند به قم بازگردد و پس از آن برخورد بسيار خوبى با او داشتند و يك خانه و عايدات چند روستا را به او دادند . سپس تعدادى از خواهران او نيز از كوفه به قم آمدند و خود موسى در سال 296 ق / 908 - 909 م در آنجا فوت كرد .
به دنبال آغاز قيام زنگىها در سال 255 ق / 869 م ، تعدادى از سادات نيز از عراق به قم آمدند . سادات با تعدادى از خاندان « اشعرى » ازدواج بين طايفهاى داشتند . 23
بهرغم روابط موسى بن عبد اللّه بن سعد بن مالك اشعرى با امام پنجم و ششم [ عليهما السّلام ] و بهرغم ورودش به قم همراه پدرش عبد اللّه پس از شكست عبد الرحمان اشعث در سال 82 ق / 701 م ، اگر مادلونگ و جعفريان درست گفته باشند كه برادر موسى يعنى عيسى - كه او نيز از اصحاب امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] بود - اولين امامى در اين خاندان بوده ، اين محمّد بن عيسى بود كه موقعيتهاى مهمى براى اين خاندان ، براى قم و براى مذهب شيعه در وجودش متجلّى گشت .
محمّد ، رئيس ( وجه ) طايفهء « اشعرى » ، « شيخ قمىها » و نيز از اصحاب امام هشتم و امام نهم [ عليهما السّلام ] بود . شايد بدون هيچ تعجبى ، [ بتوان گفت : ] محمّد بن عيسى همچنين يك زميندار بزرگ در اين منطقه و بسيار مورد احترام سلطان بود . 24
لفظ « سلطان » ، به احتمال زياد ، به خليفه مأمون اشاره دارد ( حك : 198 ق / 813 م تا 218 ق / 833 م ) كه حكومتش در دوران امامت [ امام ] رضا [ عليه السّلام ] ( 183 ق
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 169
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص١٦٩