طايفه [ اشعرى ] و شهر [ قم ]
اگر منابع و بيش از همه تاريخ قمى صحيح باشند ، ورود طايفهء « اشعرى » به اين منطقه ، بيشتر براى زيربناى مادى و معنوى قم مهم بود . بنابراين - براى مثال - از زمان [ تأليف ] كتاب قمى ، تمام هفت ميدان بزرگ قم و همچنين پنج پل اين شهر توسط افرادى از خاندان « اشعرى » ساخته شدند . دربارهء احداث 51 آسيابى كه قمى ذكر كرده ، و در زمانى كه قمى كتاب خود را مىنوشته 39 مورد آنها در وضعيت مطلوبى بوده ، از خاندان « اشعرى » در ارتباط با تأسيس تمام آنها نام برده شده است . همچنين به سبب رسانيدن آب از قم به مناطق دوردست ، خاندان « اشعرى » را با ساخت تجهيزات آبرسانى در سرتاسر اين منطقه و مزرعهدارى و باغدارى و نيز حمامها مرتبط دانستهاند كه اين مطلب به روشنى ، نشاندهندهء اقدامى اساسى براى رشد محصول كشاورزى اين سرزمين است .
گفته شده است : اولين كانال آبرسانى را در قم ، سعد بن مالك بن احوص براى روستايى به نام « سعدآباد » ، كه خود بنا كرده بود ، احداث نمود . در واقع طايفهء « اشعرى » به عنوان مالكان زمين در روستاهاى اطراف و به عنوان كسانى كه ساختوساز در اين زمينها را برعهده داشتند ، ثبت شدهاند . مالك بن سعد نيز يك روستا و يك كانال آبرسانى ايجاد كرد . روستايى به نام « شعيبآباد » توسط شعيب بن عبد اللّه بن سعد ساخته شد ؛ همانگونه كه ديگر روستاها همچون « حمزهآباد » و « يعلآباد » اينگونه بودند . زكريّا بن مالك بن احوص نيز يك باغ احداث كرد . 21
قمى همچنين متذكر شده است : هنگامى كه اشعرىها وارد قم شدند ، آتشكدههاى زرتشتيان را تخريب كردند و به جاى آنها ، مساجدى ساختند . يكى از برادران عبد اللّه بن سعد به نام « احوص » با اين ساختوسازها ارتباط داشت . طى