Kennedy , The Prophet , pp . 185 - 186 , 193 - 194 , 187 - 192 , 315 - 316 , 320 - 321 , 323 ; Halm [ op . cit ] , pp . 168 , 170 - 172 .
البته طبرى ابعاد معنوى جنبش را دستكم گرفته است ، اما گزارشهايش ( ج 37 ، ص 169 به بعد ) يك بعد التقاطى را نسبت به مكتب قرمطى القا مىكنند . قس .
Daftary [ op . cit ] , pp . 131 f
؛ ابن جوزى [ پيشين ] ، ج 5 ، ص 110 - 119 .
( 5 ) .
See . M . Z . Siddiqi , Hadith Literature , Its Origin Development and Special Features , Cambridge , The Islamic Texts Society , 1993 , pp . 46 - 52 , 72 , 53 - 54 , 58 - 60 , 56 , 61 - 63 , 64 - 67 , 108 - 109 , 73 - 75 , 68 - 72 , 92 - 102 ; Burton , pp . 23 , 119 , 123 - 127 , 155 .
( 6 ) . شايد كاملترين بررسى تطبيقى بحث منابع اوليه در مورد تعداد و عقايد گروههاى مختلف شيعى هنگام وفات امام يازدهم [ عليه السّلام ] در كتاب عبّاس اقبال تحت عنوان خاندان نوبختى ( تهران ، 1354 ، ص 140 به بعد ، ص 246 - 267 ) موجود است كه از كتاب سعد بن عبد اللّه تحت عنوان المقالات و الفرق و كتاب فرق الشيعه نوبختى و كتاب مروج الذهب مسعودى استفاده كرده است . اين قبيل گزارشهاى معاصر [ آن زمان ] مسلّما در بحث از تعداد - اگر نگوييم در بحث از عقايد نيز - بر گزارشهاى متأخّر همچون گزارش بغدادى ( م 429 ق / 1037 م ) ابن حزم ظاهرى ( م 456 ق / 1064 م ) يا شهرستانى ( م 548 ق / 1153 م ) ترجيح دارد ؛ آنچنانكه تقسيمبندىهايى كه - به عنوان مثال - توسط ممن
( pp . 23 f )
و آيزنشتاين
( Eisenstein )
مورد بحث قرار گرفته - كه هر دوى آنها گزارشهاى تمام ملل و نحلنويسان را بدون لحاظ هيچگونه تمايزى درهم آميختهاند - ممكن است از نظر تاريخى ، در مورد فرق منشعب و عقايد آنها در اواخر قرن سوم ق / نهم و اوايل قرن چهارم ق / دهم م از دقت كمترى برخوردار باشند . ر . ك .
Herbert Eisenestein , " Sunnite Accounts of the Subdivisions of the Shi'a " , in Shi'a Islam , Sects and Sufism . Historical Dimentions , Religious practice and Methodological Consideration , Frederik de Jong , ed . , Utrecht , M . TH . Houtsma Stichting , 1992 , pp . 1 - 9 .
قس .
Hussain [ op . cit ] , pp . 56 f
همچنين ر . ك . على بن اسماعيل اشعرى ، مقالات الاسلاميين ، ويرايش ، ا ج . ريتر
( Wiesbaden , Franz Steiner , 1980 )