را به گونه زاهدى پرهيزگار پرستنده ( عابد ) و اندرزگر ( واعظ ) ى همگانى مىنگريستند . در داستانهاى بسيار از او به گونه كسى كه تنها به خدا توكل داشته ياد مىكنند . اين شهرت پديد آمده از تحريم المكاسب او يا ناروا شمردن كوشش از براى كسب منفعتهاى مالى است . كه او معتقد بوده كار عابد را از عبادت بازمىدارد « 1 » . تحريم المكاسب كراميان به ويژه در كتاب السواد الاعظم كه نظريه رسمى سامانيان بود الحادى خوانده شد « 2 » . همه كراميان به سبب كارهاى زاهدانه خود « متقشفه » ناميده شدند .
كراميان نمايشگر نهضتى فعال و زاهدانه بودند . آنها مىخواستند با شيوه رفتار خود بر ديگران اثر گذارند تا شيوه زندگانىشان را دگرگون سازند ، و در اندرز ( وعظ ) هاى خود دنياپرستى مردم را نكوهش مىكردند پيدايش كراميان موجب شكاف در نهضت زاهدانه - عارفانه نيشابور گرديد . جريان معروف به ملامتيه كه به كوشش ابو حفص عمر و پسر سلم حداد ( م 265 / 787 ) حمدون قصار ( م 270 / 883 ) و سعيد پسر اسماعيل حيرى بنيان نهاده شد از براى مخالفت با كراميان قد برافراشت . ملامتيان تعهد خودشان را نسبت به طريق عرفان موضوعى به تمامى شخصى مىداشتند ، و معتقد بودند كه هر كس بر آن طريقه است بايد كارهاى خود را با هماهنگى ظاهرى با جامعه يا با رفتار دنياوى درخور سرزنش پنهان كند « 3 » .
بسيارى از پيروان ابن كرام كسانى بودند كه تازه به اسلام گرويده بودند .
ابن كرام در ديههاى نيشابور به تبليغ دين مىپرداخت . گفتهاند كه يك سده پس از آن
هامش
( 1 ) .Van Essصص 30 - 32 .
( 2 ) . نگ به متن تازى ، استانبول 1304 / 1887 ص 27 در متن فارسى ترجمه السواد الاعظم به كوشش عبد الحى حبيبى صص 122 ، 186 از جنبههاى ديگر نظريه بنيادهاى عقيدههاى كراميان انتقاد شده است .
( 3 ) .J . Chabbi , » Remarques sur Le development historique des mouvements ascetiques et Mystiques au Khorasan « studia islamicaج 46 ، صص 54 به بعد