مخدههاى گرانبها و گلدانهاى زيبا و اثاث طلا و مرصع آرايش يافته بود . عباسيان در خرج گشادهدست بودند و بفراهم كردن لوازم تفنن از اسراف دريغ نداشتند . در قصر خليفه و بزرگان دولت نغمهگران بودند و موسيقىدانان و آن مجلسها كه در قصر فراهم ميشد نمونه زيبائى و كمال بود .
عباسيان روش خلوت را از فارسيان گرفتند . جاحظ در كتاب تاج به وصف خلوت اردشير بابكان گويد : وى نخستين كس بود كه نديمان را مرتب كرد و هر يك را بمقامى نشاند و ايشانرا سه گروه كرد .
در آغاز دولت عباسيان سفاح در خلوت با نديمان مينشست و پس از مدتى روى از همگان بپوشيد . هنگامى كه با نديمان بخلوت بود از ابراز سرور دريغ نداشت . نغمهگران را عطاهاى خوب ميداد و ميگفت : " عجيب است كه ما را خرسند كنند و پاداش ايشان بوعده باشد . " وقتى بطرب مينشست همه حاضران را خوشدل روانه ميكرد . منصور هرگز با نديمى بخلوت ننشست و هيچكس نديد كه جز آب چيزى بنوشد و بهيچيك از نديمان جايزه نداد . مهدى بطرب مينشست و نديمانش بحضور وى شراب مىنوشيدند اما او نمينوشيد . وى در آغاز خلافت سالى تمام بتقليد پدر از نديمان دور بود انگاه طرب آغاز كرد و نديمان را عطاى فراوان داد . هادى ساز و آواز را دوست داشت و ابن جامع نغمهگر را كه هنرمندى ماهر بود تقرب داد و نيز ابراهيم موصلى كه در نغمهگرى سرآمد عصر بود از خاصان وى بود . بگفتهء طبرى هادى آهنگهاى ملايم و سنگين را دوست داشت و چون آهنگى شنيدى و بطرب آمدى به نغمهگر بانگ زدى احسنت احسنت و عطاى بسيار دادى كه گاه بمليون درم ميرسيد .
هارون از همه خليفگان بموسيقى و طرب دلبستهتر بود و نغمهگران را عطاى بيشتر ميداد و آنها را بتقليد اردشير بابكان و انوشيروان طبقهبندى كرده بود . ابراهيم موصلى و ابن جامع و زلزل بطبقه اول بودند ، زلزل ساز ميزد و آن دو آواز ميخواندند .
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 326
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣٢٦