ديگران بتزئين آن پرداختند تا بشمار زيباترين مساجد دنياى اسلام درآمد . رديف ستونهاى مسجد از شرق بغرب نوزده و از شمال بجنوب سى و يك بود و بيست و يك در داشت كه آن را با مس صيقلى پوشانيده بودند . ستونهاى محراب را از نقره كرده بودند و بخاتمكارى بديع آراسته بودند منبر مسجد را از عاج و چوبهاى گرانقيمت ساخته بودند و سى و شش هزار قطعه چوب در آن به كار رفته بود كه بميخهاى طلا و نقره بهم پيوسته بود و با جواهر مزين شده بود . چهار محل شستشو در مسجد بود كه از كوهستانهاى اطراف بوسيله لوله آب بدان ميرسيد در سمت غربى مسجد براى توقف مسافران و درماندگان جاهايى ساخته شده بود . صدها شمعدان در مسجد نصب شده بود كه شمعهاى بزرگ به وزن پنجاه رطل شبانه روز در آن ميسوخت . سيصد مرد به خدمت مسجد قيام ميكردند و عنبر و عود ميسوختند و هزاران قنديل را روغن ميكردند .
آبادى قرطبه روزافزون بود ، بقرن چهارم هجرى جمعيت آن نيم مليون شد و در دنياى اسلام بجز بغداد شهرى بزيبائى و رونق همسنگ آن نبود .
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 318
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣١٨