بناى سامره
خليفه به انديشه تغيير پايتخت افتاد و محل سامره را كه سفاح براى بناى يك شهر برگزيده بود و هارون در آنجا قصرى پى افكنده بود ، خود او نيز در آن قصرى داشت كه به اشناس سردار ترك بخشيده بود براى اين كار انتخاب كرد و شهر سامره پايتخت دوم عباسيان را بنياد كرد كه در شرق بغداد بود و تا آنجا سه منزل فاصله داشت .
ياقوت گويد : معتصم پنجهزار دينار بوزير خود احمد بن خالد دبير داد و او به محل سامره رفت و ديرى را كه در آنجا بود از مسيحيان به پنجهزار درم خريد زمينهاى مجاور دير را نيز بخريد و خليفه را از كار خود خبر داد و خليفه بديدار محل رفت و بر كنار نهر قاطول در خيمه جاى گرفت آنگاه به محل سامره رفت و سه روز به شكار پرداخت و آنجا را پسنديد كه از راه خشكى و آب ببغداد رسيدن آسان بود و ميشد از شهر جديد پايتخت قديم را زير نظر داشت .
وقتى معتصم سامره را ساخت قسمتى از آن را تيول تركان كرد ، موالى خراسان را نيز از آنجا تيول داد . ياقوت از هفده قصر نام ميبرد كه معتصم و متوكل در سامره ساخته بودند از همه قصرها كه در سراسر جهان بود از بخارا تا قرطبه نمونهاى در سامره بود . بگفتهء ياقوت چون شهر ساخته شد نام " سرور من راى " بدان دادند و اين را باختصار " سرمن راى " گفتند و چون شهر ويران شد نام آن را " ساء من راى " كردند و باختصار " سامرا " گفتند .
مسعودى درباره تسميه سامره گويد كه اين شهر بنام سام بن نوح بود بروايت ياقوت سام اينشهر را بساخت و گفتند " سام راه " و از خدا خواست كه مردم آن از به دو گزند در امان باشند . بگفتهء وايل ، امين مارسلن ضمن سخن از عقبنشينى ژوفيان از اينشهر بنام كاستليوم سامر نام ميبرد و بىگفتگو كلمه " سامره " با اين كلمه رابطه نزديك دارد .