قصر تمثال سوارى بود كه نيزهاى بدست داشت و همراه باد ميگشت . گويند چون تمثال قصر رو بسوئى ميكرد و نيزه را بدانسو ميگشاد معلوم ميشد كه خارجيان در آن ناحيه فتنه خواهند كرد . نگفته پيداست كه اين افسانهاى اغراقآميز است .
از جمله قصور بغداد قصر الخلد بود كه بر كنار دجله روبروى دروازه خراسان بود . منصور در بنياد و تزيين اين قصر چندان مبالغه كرد كه آن را به تشبيه بهشت قصر الخلد نام كرد . مهدى نيز قصر و ضاح را به نزديكى قصر رصافه بساخت . از قصور معروف بغداد قصر عيسى بود كه عيسى بن على عباسى بر كنار دجله بساخت . در انروزگار بعضى ساختمانهاى بغداد چند طبقه بود و در تزيين ان از هنر پارسى مدد گرفته بودند .
پيشرفت معمارى عباسيان را از آن قبهها كه بر چهار دروازه بغداد ساخته بودند توان دربافت . قطر هر يك از قبهها پنجاه ذراع بود و زينت آن را از طلا كرده بودند منصور بر اسب بدرون قبه ميرفت ، بر هر قبه تمثالى بود كه باد انرا ميگردانيد خليفه براى استراحت بدين قبهها رو ميكرد و چون ميخواست آب روان ببيند بر قبه دروازه خراسان مينشست و چون ميخواست محلات شهر را بنگرد به قبه دروازه شام مقام ميگرفت و چون ميخواست بازارهاى كرخ را ببيند بر قبه دروازه بصره ميرفت و چون ميخواست باغستانها و مزارع را بنگرد به قبه دروازه كوفه جلوس ميكرد . خليفگان فاطمى نيز بدوران قدرت خويش در فسطاط و قاهره نظير اين قبهها را ساختند .
از نمونههاى زيباى تزيين دوران عباسى آن نقش و نگارهاست كه بوسيله گچبرى در قسمت پايين ديوارها ميكردند و چيزى از آن در ضمن حفارى از ويرانههاى سامره بدست آمده است و هم آن تصويرها كه از گج ، بر ديوار قصور ميكردند و نمونههاى آن بدست باستانشناسان افتاده است . در اين گچبريها تصوير حيوانات و پرندگان و شكارچيان و زنان در حال رقص ديده مىشود . بدوران عباسى تزيين منسوجات و فلزات
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 307
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣٠٧