بعدها در ساختمان مسجد تغييراتى رخ داد از جمله بنائى بنام اطاقك ( مقصوره ) پديد آمد كه امام در آن از ديده نمازگزاران نهان بود . نخستين كسى كه اطاقك ساخت معاويه بود كه از پس آن سوء قصد كه خارجيان كردند و على را بكشتند و او را زخمى كردند از كيد دشمنان بر جان خويش بيمناك شد و مقصوره را بساخت تا در اثناى نماز از دست اندازى ايمن بماند . اضافات ديگرى نيز در بناى مسجد پديد آورد از جمله محراب بود كه امام در آن ميايستاد و نيز جهت قبله را نشان ميداد و ايوانها بود كه به شكل قوس در اطراف مسجد بر ستونها استوار ميشد .
بدوران امويان و عباسيان هنر تزئين بنا پيشرفت بسيار كرد ، خط عربى را در اين زمينه به كار بردند و آيههاى قرآن با احاديث و اشعار مناسب را با وضعى دلپذير بر سر در يا اطراف بنا نقش ميكردند .
بدوران امويان تزيين ديوار با نقش و نگار پيشرفت كرد و نمونههاى هنر آن دوره را در " قصير عمره " ميتوان يافت كه خانه شكارى بوده و هنوز ديوارهاى آن در شرق بحر الميت بجاست كه اسلوب معمارى شرقى با هنر رومى در آن بهم آميخته و بگفته باستانشناسان بناى آن از دوران وليد بن عبد الملك است .
وقتى پايتخت خلافت از دمشق ببغداد افتاد هنر ايرانى در هنر اسلامى نفوذ فراوان يافت خليفگان عباسى و اميران و وزيران و همه بزرگان دولت بساختن قصرهاى زيبا دلبستگى داشتند . منصور در وسط بغداد " قصر الذهب " را بساخت كه در صدر آن ايوانى بود به طول سى ذراع و پهناى بيست ذراع و بر ايوان قبهاى بود كه روى آن جايگاهى ساخته بودند و گنبد خضرا بر فراز اين جايگاه بود . بلندى قصر الذهب هشتاد ذراع بود كه همه بنا را با گچ و آجر ساخته بودند و اطاقها را بر ستونهائى از چوب ساج برآورده بودند اطاقها را از چوب پوشانيده بودند و به لاجورد رنگ كرده بودند . قصر الذهب همچنان ببود تا هارون آن را ويران كرد و از نو بساخت . بر قبه
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 306
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣٠٦