يمن سيصد و هفتادهزار دينار .
حجاز سيصد هزار دينار .
كه مجموع آن چهار مليون و هشتصد و هفده هزار دينار مىشود و چون قيمت دينار بدوران مامون نسبت بدرم سقوط كرده بود و هر دينار مساوى پانزده درم بود درآمد دينارى دولت مساوى هفتاد و دو مليون و دويست و پنجاه هزار درم ميشد كه با درآمد درمى جمع درآمد سيصد و نود مليون و هشتصد و پنجاه هزار درم ميشد . ماليات كرج كه ششصد هزار درم بود و گيلان كه پنج مليون درم بود به اين حساب نيامده بنا بر اين درآمد دولت عباسى بدوران مامون قريب چهارصد مليون درم نقد بود بجز ماليات جنسى كه آن را به قيمت نقدى به حساب ميگرفتند چنانچه در فهرست قدامة بن جعفر خواهيم ديد .
حاصل خراج ولايتها پس از وضع جيره سپاه و مخارج وصول و اصلاح كانالها و مصارف ديوانهاى دولتى و آن حوالهها كه خليفه و وزيران و دبيران و بزرگان دربار داده بودند به بيت المال بغداد ميرسيد .
اكنون فهرستى را كه قدامه بن جعفر در كتاب الخراج درباره ماليات دولت عباسى از ناحيه شرقى و غربى سواد يعنى عراق بدوران معتصم آورده و ماليات جنسى را با تفكيك گندم و جو ياد كرده در اينجا ميآوريم .
ماليات نواحى غربى چنين بود :
انبار و نهر عيسى يازده هزار و هشتصد خروار گندم و ششهزار و چهارصد خروار جو و چهارصد هزار درم نقد .
بخش مسكن سه هزار خروار گندم و هزار خروار جو و يكصد و پنجاه هزار درم نقد بخش قطر بل دو هزار خروار گندم و هزار خروار جو و ششصد هزار درم نقد .
بخش با دور يا سه هزار و پانصد خروار گندم و هزار خروار جو و يك مليون درم نقد .
نهر سير هزار و هفتصد خروار گندم و هزار و هفتصد خروار جو و يكصد و پنجاه هزار
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 247
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٢٤٧