بكوشش ايشان سقوط كرد و چون دولت بعباسيان رسيد طبعا پارسيان را كه دولت خويش را بتأييد ايشان مستقر كرده بودند تكيهگاه كردند و آداب و رسوم دولت را از ايشان آموختند و مردم عرب را از نظر انداختند و بسيارى شورشها كه بدوران عباسيان در يمن و حجاز و ديگر اقطار عرب رخ نمود از اينجا بود .
و چون معتصم بخلافت رسيد از عرب و پارسى ببريد و تركان را معتمد خويش كرد كه مادرش ترك بود نگهبانان خاص از ايشان گرفت و مناصب مهم دولت را بتركان تفويض كرد بنا بر اين معتصم نخستين خليفه عباسى بود كه تركان در دولت وى نفوذ يافتند و بمنصبهاى معتبر رسيدند . سيوطى گويد : " معتصم بداشتن غلامان ترك رغبت فراوان داشت و به جمعآورى ايشان كسان به سمرقند و فوغانه ميفرستاد و اموال فراوان خرج ميكرد همو لباسهاى زيبا بغلامان پوشانيد و كمر طلا بست . "
هستهء سپاه معتصم از تركان بود كه گروهى بسيار غلامان ترك از بازارهاى ماورالنهر بياورد و لباس نكو داد و تربيت كرد و بمسلمانى آورد و از شجاعت و برازندگى ظاهرشان سخت خوشدل بود و حراست قصر را بديشان سپرد و مناصب معتبر و ولايتهاى بزرگ را به آنها داد و عطاهاى فراوان داد و بر عرب و پارسى برترى بخشود .
به زودى نفوذ تركان بزرگ شد و شمارشان چنان كه جيبون گويد در پايتخت به پنجاه هزار رسيد بسيارى از تركان را عاملان ولايات با هديهها بدربار خلافت ميفرستادند طولون پدر احمد بن طولون كه بزرگ شد و در تاريخ اسلام نقشى معتبر داشت از جمله غلامانى بود كه هديه مامون كرده بودند غلامان ترك كه پيوسته در بازارهاى بغداد فراوانتر ميشدند بتدريج بدربار خلافت نفوذ كردند و از آنجا بمقامات سپاهى راه يافتند .
غلام ترك اگر در خدمت آقاى خويش وفا نشان ميداد به آزادى ميرسيد دربار عباسى از تسليم مناصب معتبر بغلامان باك نداشت و اين تركان دور از مدنيت و دانش بتدريج راه خود را به طرف طبقات بالا گشودند ، مسلمان شدند و رسوم مسلمانى را فرا گرفتند .
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 180
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص١٨٠