از پس محمد عبد الله را وليعهد كند .
بدينسان هارون محمد و عبد الله را وليعهد كرد و لقبشان را امين و مامون كرد بسال 185 با آنها حج كرد و پيماننامه وليعهديشان را در كعبه آويخت .
هارون به دو وليعهد بس نكرد و قاسم فرزند ديگر را نيز از پى امين و مأمون وليعهد كرد و لقب وى را مؤتمن كرد و جزيره و ولايتهاى ديگر را به دو داد و بدينسان دولت عباسى را ميان سه فرزند خويش تقسيم كرد و زمينه رقابت و كينه را فراهم كرد و تخم آن فتنه را كه ميان امين و مامون پديد آمد بيفشاند و دولت بنى عباس را بضعف داد و زمينه بسط قدرت علويان را كه بدوران مأمون باوج رسيد آماده كرد . طبرى چيزى از افكار مردم را درباره اين حادثه آورده ، گويد " وقتى كشور را ميان سه فرزند تقسيم كرد بعضى كسان گفتند كار ملك را استوار كرد بعضى ديگر گفتند آنها را بجان هم انداخت و عاقبت كار وى براى رعيت هولانگيز است . "
فتنه امين و مأمون
فتنه امين و مأمون بسال 193 تا 198 بود كه امين برادر خويش را از وليعهدى خلع كرد ، فضل بن ربيع اين كار را به نظر او آسان نمود كه بيم داشت اگر كار خلافت بر مأمون راست شود از او انتقام كشد كه بهنگام وفات هارون همه سپاه را بنزد امين برده بود از اينرو امين را ترغيب كرد تا برادر را از وليعهدى بيندازد و آنمقام را به فرزند خويش موسى دهد ، بعضى كسان را نيز با راى خود موافق كرد امين راى ايشانرا بپسنديد اما ياران مخلص و بزرگان قوم او را از اين كار منع كردند و از عاقبت پيمانشكنى بيم دادند و گفتند فرماندهان سپاه را به پيمانشكنى آشنا مكن كه پيمان تو را نيز بشكنند اما بگفتار ايشان توجه نكرد و راى فضل را كار بست و فرزند خويش را وليعهد كرد و او را الناطق بالحق لقب داد . مردم خراسان كه دل با مأمون داشتند و حجاز و بسيارى از ولايات ديگر از اين پيمانشكنى بجوشيدند و قيام كردند و آتش فتنه زبانه كشيد و امين جان