وجود نداشته بود ياد كردهاند . او نخستين كسى بود كه زمينها را بتيول داد نخستين كسى بود كه قرق بوجود آورد . نخستين كسى بود كه تكبير را آهسته اداء كرد . نخستين كسى بود كه اذان اول را در روز جمعه معمول كرد . نخستين كسى بود كه بروز عيد خطبه را بر نماز مقدم داشت و نخستين كسى بود كه جدا كردن زكات را به اختيار صاحب مال گذاشت .
اينهمه در داخل مدينه بود كه مركز دولت اسلام بشمار بود ، در ولايات به جز كينه - توزان و مخالفان عثمان دو گروه مشخص ميزيستند : گروهى اشراف بودند كه ثروتهاى گزاف اندوخته بودند و گروه ديگر جنگجويان و سپاهيان بودند كه غالبا با فقر و حرمان ميزيستند و سخت دلگير و ناراضى بودند . گروه اول را عثمان پديد آورده بود زيرا به بزرگان قريش اجازه داد كه در ولايات اسلام چون عراق و شام و مصر اراضى وسيع داشته باشند و عمارات عالى بسازند ، بعلاوه به آنها اجازه داد كه املاك ولايات را با املاك حجاز مبادله كنند .
مسعودى گروهى از اين كسان را كه در ولايات ديگر املاك فراوان فراهم آوردند نام ميبرد گويد : زبير بن عوام كه خانه وى در بصره تا كنون معروف است و تجار و مالداران در آن آمد و رفت دارند و چند خانه ديگر در مصر و كوفه و اسكندريه داشت كه هنوز معروفست پس از وفات پانصد هزار دينار بجا نهاد با هزار اسب و هزار غلام و هزار كنيز و نيز در شهرهائى كه نام برديم املاك بسيار داشت .
" طلحة بن عبيد الله تيمى در كوفه خانهاى ساخته بود كه تا كنون معروف است و عوايد وى از املاك عراق هر روز هزار دينار بود و بيشتر نيز گفتهاند . در ناحيه سراة بيش از اين داشت . در مدينه خانهاى ساخت و آن را با آجر و گچ و چوب برآورد . عبد الرحمن زهرى خانهاى وسيع ساخت در طويله او صد اسب بود ، هزار شتر و ده هزار گوسفند داشت و پس از مرگش ربع مالش هشتاد و چهار هزار دينار شد . سعد در عقيق خانهاى ساخت و بناى آن را بالا برد و فضائى وسيع بدان تخصيص داد و بام آن را بكنگرهها زينت داد . به گفته
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 292
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٢٩٢