ميان بنى هاشم احترامى داشت اما بخلافت چشم نداشت و طرفدار على بود . از اين اختلاف و تفرقه مسلمانان بطرفدارى على و عثمان ، دستههاى مختلف سياسى و دينى مانند شيعه و خارجى و مرجى و معتزلى پديد آمد .
خطبهء عثمان
وقتى عثمان بخلافت انتخاب شد چنين گفت : " شما در جهانى نا - پايدار زندگى ميكنيد و قسمتى از عمرهاى شما باقيست . زندگى خويش را تا آنجا كه ميتوانيد به كارهاى نيك صرف كنيد ، زيرا به هر صورت مرگ بشما مىرسد . بدانيد كه جهان مايهء غرور است . زندگى دنيا مايه غرور شما نشود ، از فرمان خدا بيرون مرويد از حال گذشتگان عبرت گيريد و بكوشيد و غافل مباشيد كه از شما غافل نيستند ، دنيا طلبانى كه دنيا را به خود اختصاص دادند و آباد كردند و از آن بهره بردند كجا رفتند ؟ جهان را واگذاريد چنان كه خدا آن را واگذاشته است و در طلب آخرت باشيد زيرا خدا در باب آن مثل زده و گفته است :
وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيماً تَذْرُوهُ الرِّياحُ وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِراً . الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا .
« 1 »
يعنى مثال بزن براى آنها زندگى دنيا را مانند آبى كه از آسمان فرو فرستاديم و گياه زمين بدان آميخت و علف خشك شد كه باد آن را متفرق مىكند و خدا بر همه چيز قادر است . مال و فرزندان آرايش زندگى دنياست ثواب كارهاى باقى و شايسته بنزد خدا بهتر است و مايه اميد بيشتر .
چنان كه مىبينيد اين خطبه سياست عثمان را توضيح نميدهد اندرزهايى است كه با
هامش
( 1 ) - سوره كهف آيه 45