تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 275

مساهمون:

ص٢٧٥
نيست ، پيروى نميكردند از اينرو نفوذشان بيشتر از آن شد كه مىخواستند و بر سر تا سر كشور تسلط يافتند و مردم به محبتشان دل بستند . عربها زمين را در اختيار مصريان نهادند و حمايت آنها را عهده كردند امنيت و نظم را برقرار كردند و طرح اصلاحات تازه ريختند ، به كار آبيارى توجهى بسزا كردند و كسانى را مامور اين كار كردند كه يك لحظه از انجام آن غفلت نميكردند ، از اينرو وضع قبطيان بهبودى يافت و ثروتشان فزونى گرفت بعضى مورخان سوزاندن كتاب خانه اسكندريه را بعربها نسبت داده‌اند اكنون در اين باب سخن ميكنيم تا درستى يا نادرستى آن معلوم بشود .

مورخان و كتابخانه اسكندريه

كسانى از متأخران در اين باب سخن آورده‌اند و بعضيشان سوزاندن كتابخانهء اسكندريه را به عمرو بن عاص نسبت داده‌اند و گمان برده‌اند كه عمر به او دستور داد كتابخانه را بسوزاند . گروهى از دانشمندان فرنگى مانند ژيبون و بتلر و سديو و گوستاو لوبون و ديگران در اين باره ترديد كرده‌اند كه اين كار مخالف آداب اسلام است و هيچ يك از مورخان دوران فتح اسلام آن را تاييد نكرده‌اند . اوتيخا مورخى كه نزديك به آن دوران ميزيسته فتح مصر را بتفصيل آورده ولى در تاريخ او اثرى از اين تهمت نيست . نخستين بار عبد اللطيف بغدادى ( 629 ه ) سوزاندن كتابخانهء اسكندريه را به عمرو بن عاص نسبت داد . پس از وى ابن قفطى ( 646 ه ) و ابو الفرج ملطى ( 685 ه ) ظاهرا به تبعيت از عبد اللطيف بغدادى از اين قضيه سخن آورده‌اند . عبد اللطيف بغدادى ضمن گفتگو از ستون سوارى اين قصه را بميان آورده گوئى شنيده كه در اينمكان كتابخانه‌اى بوده و روزگار آن را از ميان برده است و پنداشته كه عمرو بن عاص باعث ويرانى آن شده است