شكست ايران
رستم چارهاى از جنگ نديد ، جنگ چند روز طول كشيد و روز آخر بادى سخت بسوى ايرانيان وزيدن گرفت چنان كه نزديك بود غبار آنها را كور كند ، رستم و گروهى از سپاهش كشته شدند و باقيمانده فرار كردند و اموالشان بدست عربها افتاد . سعد بتعقيب ايرانيان تا جلولا رفت ( 17 ه ) و گروه زيادى از ايرانيان را كشت ، پس از آن نامهاى بعمر نوشت و فتح را خبر داد ، عمر به دو نوشت : " بجاى خود توقف كن و بدنبال آنها مرو و به همين حد قناعت كن . براى مسلمانان شهرى بساز كه در آنجا مقيم شوند و دريا را ميان من و آنها فاصله مكن " سعد طرح بناى كوفه را ريخت و مسجد جامع را بنياد نهاد ، مردم نيز در آنجا خانه ساختند . پس از آن سعد بر عراق تسلط يافت و مداين را كه پايتخت ايران بود محاصره كرد و پس از دو ماه محاصره آن را گشود و يزدگرد فرارى بسوى حلوان رفت . در مداين غنائم بيشمار بدست عربها افتاد كه فرش معروف بارگاه كسرى از آن جمله بود .
جنگ نهاوند
يزدگرد پس از شكست قادسيه و سقوط مداين نتوانست به آسانى سپاهى براى جنگ عرب فراهم كند و اين كار چهار سال طول كشيد . در سال 21 هجرى سپاهى فراوان كه شماره آن به صد و پنجاه هزار ميرسيد براى جنگ فراهم كرد . عمر نيز كمكى براى سپاه مسلمانان فرستاد و دو سپاه در نهاوند روبرو شدند . با آنكه ايرانيان در اين جنگ براى دفاع از كشور خود شجاعانه كوشيدند فيروزى نصيب عربها شد و توفيق نهاوند را " فتح الفتوح " ناميدند ، پس از آن عربها يزدگرد را تعقيب كردند و وى بحدود شرق ايران گريخت و عاقبت بسال 31 ه - در عصر خلافت عثمان در خراسان كشته شد . با قتل يزدگرد دولت ساسانى منقرض شد و پيشگويى پيغمبر محقق شد .
عربها از اين فيروزى فوائد بسيار بردند و كشورى را كه قرنها مركز تمدن جهان بود مسجد شاه اصفهان