مسلمانان راه مدينه گرفت . پيغمبر بوسيلهء وحى از رخداد جنگ و كشته شدن فرماندهان سپاه خبردار شد و در ضمن خطبهاى آن را به اطلاع مسلمانان رسانيد .
فتح مكه
مردم مكه پيمانى را كه بسال ششم هجرت با محمد بسته بودند نقض كردند و گروهى از آنها بكمك طايفه بنى بكر بر طايفهء خزاعه كه با محمد پيمان داشتند هجوم بردند ، مردم خزاعه از پيغمبر كمك خواستند و وى بسال هشتم هجرت با ده هزار كس از مسلمانان راه مكه گرفت .
وقتى مردم مكه از رسيدن سپاه اسلام خبر يافتند بزرگان قريش از جمله ابو سفيان بعنوان تسليم بنزد محمد شدند . پيغمبر ابو سفيان را محترم داشت و مسلمانان بىجنگ و خونريزى مهم وارد مكه شدند . پيغمبر بسوى كعبه رفت و فرمان داد تا تصويرهاى آن را محو كنند ، ياران پيغمبر بتها را در هم شكستند و پيغمبر اين آيه را ميخواند :
وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً
« 1 »
يعنى : بگو حق آمد و باطل محو شد و باطل محو شده بود .
عوامل فتح
اكنون بايد ببينيم كه مسلمانان كه در نخستين سالهاى ظهور اسلام در مكه آنهمه آزار و مخالفت ديدند و عاقبت ناچار شدند ديار خود را ترك كنند و بمدينه پناه برند چگونه به آسانى مكه را گشودند و چگونه بزرگان قريش بىزد و خورد در مقابل آنها تسليم شدند ؟ هر كس از رفتار قريش نسبت به محمد و پيروان او خبردار باشد ميداند كه مردم قريش از پير و جوان در آغاز كار براى مبارزه با اسلام حميتى بىنظير داشتند و موفقيتهاى نخستين
هامش
( 1 ) - سوره اسراء آيهء 81