« بلى » ، وقف كافى است .
ب -
قالُوا بَلى وَ رَبِّنا
« 1 » ( آيهء 34 ) محّل وقف در « و ربّنا » مىباشد .
12 . سورهء « حديد » :
أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ قالُوا بَلى
( آيهء 14 ) ، وقف در اين موضع ، وقف كافى است ؛ به اين علّت كه رد و جواب جملهء قبلى است . « 2 »
13 . سورهء « تغابن » :
زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلى وَ رَبِّي لَتُبْعَثُنَّ
( آيهء 7 ) ؛ محلّ وقف در اين جا [ لتبعثنّ ] است . ولى دانى از نافع نقل مىكند كه وقف بر « بلى » وقف تام است . سخاوى بر « بلى » وقف ، و از ما بعد آن ابتدا نموده است ؛ زيرا « بلى » ردّ « نفى رستاخيز » است و ما بعد آن نيز قسم است . در سورهء « سبأ » نيز چنين است . « 3 »
14 . سورهء « ملك » :
أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ . قالُوا بَلى
( آيهء 8 و 9 ) ، مكّى وقف بر « بلى » را جايز نمىداند ، امّا ابو عمرو دانى به دليل اين كه ردّ جمله انكارى ما قبل است ، وقف بر آن را اجازه داده است . « 4 »
15 . سورهء « قيامت » : در موضع
عِظامَهُ . بَلى
( آيهء 3 و 4 ) ، مكّى وقف بر « بلى » را منع كرده است ، ولى دانى اجازه داده و وقف بر آن را وقف كافى مىداند . همچنين گفته
هامش
شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ مگر ندانستهاند كه آن خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده و در آفريدن آنها درمانده نگرديد ؛ مىتواند مردگان را [ نيز ] زنده كند ؟ آرى ، او است كه بر همه چيز تواناست » . ( نحاس ، ص 663 ؛ مكّى ، ص 98 ؛ دانى ، ص 140 و زكريا و أشمونى ، ص 360 ) .
( 1 ) محلّ شاهد آيهء :أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلى وَ رَبِّنااست . مكّى در ص 99 آورده است : وقف بر « بلى » پسنديده نيست و قسم با « بلى » ارتباط دارد ، مانند آن چه كه در سورهء « انعام » بود . وقف بر « و ربّنا » صحيح است و اين نظر نافع است ، ابتدا نيز از قول مستأنف مىشود . و « بلى » اين جا پاسخ استفهامى است كه در جملهء منفى قبل از آن است . . . ( نحاس ، ص 663 و زكريا و أشمونى ، ص 360 ) .
( 2 ) ر . ك : نحاس ، ص 708 ؛ مكّى ، ص 100 و زكريا و أشمونى ، ص 384 .
( 3 ) ر . ك : نحاس ، ص 728 ؛ مكّى ، ص 101 ؛ سخاوى ، ص 206 و زكريا و أشمونى ، ص 395 .
( 4 ) دانى در ص 151 كتاب خود وقف بر آن را وقف كافى مىداند . امّا مكى در ص 102 كتابش مىنويسد : وقف بر « بلى » پسنديده نيست ؛ زيرا مضمر بعد از « بلى » ظاهر شده است [ يعنى اگر « بلى » به معناى آرى انذار كننده آمده باشد ، انذار كننده در عبارت بعدى آن آشكار آمده است م . ] و تمام آن عبارت ، جواب جملهء منفى قبلى است ، همچنينبَلى قَدْ جاءَنا نَذِيرٌتماما گفتار كافران است و نبايد جدا جدا خوانده شود . . . . ( زكريا و أشمونى ، ص 399 ) .