« كلّا » [ به معناى « حقّا » ( تأكيد بر كلام بعدى ) ، يا به معناى « ألا » ( حرف استفتاح ) ] جايز است . « 1 »
8 . سورهء « نبأ » دو موضع :
هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ . كَلَّا
( آيهء 3 و 4 ) ؛
ثُمَّ كَلَّا
« 2 » ( آيهء 5 ) ، در اين دو موضع وقف نمىشود ، امّا ابتدا از آنها جايز است . « 3 »
9 . سوره « عبس » دو موضع :
تَلَهَّى . كَلَّا
« 4 » ( آيهء 10 و 11 ) ، وقف بر آن وقف كافى است ؛ زيرا ردّ كلام ما قبل است و ابتدا از آن به معناى « ألا » بلا مانع است . « 5 »
أَنْشَرَهُ . كَلَّا
« 6 » ( آيهء 22 و 23 ) وقف بر « كلّا » نمىشود ، ولى ابتدا از آن جايز است . « 7 »
10 . سورهء « انفطار » :
رَكَّبَكَ . كَلَّا
« 8 » ( آيهء 8 و 9 ) بر آن وقف نمىشود ، ولى ابتدا از آن
هامش
شما مىپنداريد ( و دلايل معاد را كافى نمىدانيد ) ؛ بلكه شما دنياى زودگذر را دوست داريد ( و هوس رانى بى قيد و شرط را ) » .
( 1 ) ابن رستم ، ص 28 ؛ ابن فارس ، ص 46 ؛ نحاس ، ص 751 ؛ مكّى ، ص 43 - 46 و سخاوى ، ص 215 .
( 2 )الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ . كَلَّا سَيَعْلَمُونَ . ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ.
( 3 ) مكّى ، ص 47 : وقف بر « كلّا » در مورد اوّل ، پسنديده نيست ، زيرا سبب نفى كلام خدا دربارهء اختلاف مردم در خبر بزرگ قيامت است . . . و ابتدا از « كلّا » ابتداى حسن است و به معنى « ألا سيعلمون » ، يا « حقّا سيعلمون » است . . . .
در ص 49 مىنويسد : وقف بر « كلّا » ى دوم جايز نيست ، چون موجب نفى تهديد و بيم دادن و نفى علم خداوند از اختلافات است و اين كفر است . . . . ابتدا از آن نيز پسنديده نيست ، به اين جهت كه ما قبل كلّا [ ثمّ ] ، حرف عطف است و وقف بر عطف بدون معطوف ممنوع است ( نحاس ، ص 756 و سخاوى ، ص 215 ) .
( 4 )فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى . كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ؛ تو از او به ديگران مىپردازى . زنهار [ چنين مكن ] اين [ آيات ] پندى است » .
( 5 ) ابن رستم ، ص 28 ؛ ابن فارس ، ص 48 ؛ نحاس ، ص 763 ؛ مكّى ، ص 50 و سخاوى ، ص 215 .
( 6 )ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ . كَلَّا لَمَّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ؛ سپس چون بخواهد ، او را برانگيزد ، ولى نه ! هنوز آن چه را به او دستور داده ، به جاى نياورده است » .
( 7 ) مكّى ، ص 52 : وقف بر « كلّا » جايز نيست ، براى اين كه اگر بر آن وقف كنى ، برانگيختن از قبر نفى مىشود ، ابتدا از كلّا به معناى « ألا » و « حقّا » ابتداى حسن است ( ابن رستم ، ص 29 و ابن فارس ، ص 48 ) .
( 8 )فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ . كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ؛ و به هر صورتى كه خواست ، تو را تركيب كرد . با اين همه ، شما منكر [ روز ] جزاييد » .