حيلتى كه ابن مقاتل به ناصر الدوله زد *
ابو بكر محمد بن على بن مقاتل در حالى كه پنهان مىزيست ، به وسيلهء ابو زكرياى سوسى ، نامهاى بر ناصر الدوله نوشته امان خواست و او بداد . ابن مقاتل در اماننامه شرط كرده بود كه هر گاه پس از آشكار شدن در مبلغ مجازات مالى توافق دو طرف رخ داد ، آن را با ميل خواهيم پرداخت ، و اگر توافق نشد دوباره من پنهان شوم . پس از آشكار شدن ميان ايشان بر سر مبلغ توافق نشد ، ابن حمدان به ابن مقاتل گفت : دوباره پنهان شو ! ابن مقاتل گفت : ما در اماننامه ، براى توافق زمانى معين نكردهايم ، بنابر اين من مجبور نيستم پنهان شوم ، اگر فرمان مىدهى پنهان مىشوم . ناصر الدوله فهميد كه كلاه بر سرش رفته است و چون خود را مجبور به وفا به عهد مىديد ، دعوا را به يكصد و سى هزار دينار پايان داد . ناصر الدوله تغييرى در عيار سكههاى زر و سيم رايج نيز داده ، دينارهائى به نام « ابريزى » [ 1 ] با عيارى بهتر سكه زد و بخشنامهاى دربارهء آن بنگاشت .
در اين سال بود كه ديلميان بر آذربايجان چيره شدند .
چگونگى داستان :
هنگامى كه ديسم [ 2 ] بن ابراهيم بر آذربايجان چيره شد پيشتر سپاهيانش از كردان بودند ، بجز اندكى باقيماندهء سپاهيان وشمگير [ 3 ] كه نزد وى مانده بودند . من نيز گزارش آن را پيش از اينجا نگاشتهام . نيرومندى كردان دست ايشان را باز كرده به خود مىنازيدند ، زور مىگفتند ، كم كم كار به دست اندازى بر مرزها انجاميد . چون
هامش
[ ( 1 - ) ] صاحب تكمله [ و ابن اثير ] مىافزايد : اين دينار به سيزده درم صرف مىشد در صورتى كه پيشتر ده درم مىبود . ابن ثوابه به دستور متقى دربارهء آن بخشنامهاى بنگاشت .
[ ( 2 - ) ]M: خ 6 : 3 تا 9 كه پدرش ابراهيم خارجى و مادرش كرد گنوسيست بود ( ابن اثير سال 330 ه - ، و كسروى ، شهرياران گمنام ، 1 : 58 - 63 ) .
[ ( 3 - ) ]M: كه گيل و ديلمى بودند .