ماه آذار به گرفتن خراج آغاز كردند ، بوميان [ 1 ] را به ستوه آورده فرارى دادند ، در گرفتن جزيه [ 2 ] بر اهل ذمه ستمها مىكردند . نيرومندان بر بىنوايان زور مىگفتند .
بر يك كر گندم هفتاد درم ماليات بستند ، و همچنين بر ديگر مكيلها و روغنىها .
نزديك پانصد كر ، مال بازرگانان را كه از كوفه آمده بود توقيف كرده ادعا نمود كه از آن حسن بن هارون است كه عهدهدار آن بخش بوده است . خجخج كه به بزرگ و شاپور و راذانين رفته بود به نزد متقى گريخت . توزون و نوشتكين و عدهاى از تركان هم سوگند شدند كه ابو حسين بريدى را بازداشت كنند ، نوشتكين به توزون خيانت كرده به ابو حسين گزارش داد ، ابو حسين پناه گرفته ، به ديلميان خود آماده باش داد . هنگامى كه توزون به خانهء او يورش برد ، ديلميان كه آنجا بودند درها را بسته به جنگ پرداختند . توزون از خيانت نوشتكين آگاه شد * بر او لعنت كرد و بامداد سه شنبه با گردانى از تركان به سوى موصل گريخت ، نگرانى مردم را فرا گرفته ، با بريديان مىجنگيدند .
چون توزون و خجخج و تركان به موصل رفتند ابن حمدان از ايشان نيرو گرفت و در صدد برآمد تا همراه متقى به پائين آيد و بغداد را بگيرد . ابو حسين بريدى در بغداد از خيال ايشان آگاه شده ، به برادر خود [ ابو عبد اللّه در واسط ] نامه نوشته كمك خواست ، او گروهى از سرداران و ديلميان را به كمك برادر فرستاد . ابو حسين خرگاه خود را به دروازهء شماسيه بغداد برد تا نشان دهد كه اگر ابن حمدان بيايد خواهد جنگيد . البته اين پس از قتل ابن رائق به دست ابن حمدان بود كه آن را شرح خواهيم داد . ولى همين كه خليفه و ابو محمد [ حسن ] بن حمدان به نزديك بغداد رسيدند ، ابو حسين و همهء لشكريانش به پائين گريختند و همهء كسانى را كه براى دوشيدن پول ، زندانى كرده بودند همچون ابن قرابه ، و ابو عبد اللّه بن
هامش
[ ( 1 - ) ]M، متن : فخبط التناء . . .
[ ( 2 - ) ] متن ، و افتنح الجوالى . خ . ل ، و افتتح الجزيه ( تكمله ) جوالى جمع جاليه به معنى بيگانگان و مهاجران ، در برابر تناء بوميان است .