پى گرفتيم رأيش برگشته ، دويست دينار به من داده گفت : بامداد پگاه چند زورق برايش كرايه كنم تا با خانواده در آنها به موصل رود . ولى سحرگاهان فرستادهء او در خانهء مرا كوفت ، دستور داد نزد او بروم . * چو رفتم پرسيد . گفتم : من هنوز به دنبال آن نرفته بودم كه فرستادهء شما مرا احضار كرد . گفت : من ديشب دربارهء پيشنهاد انديشيده ، آن را نادرست و بيرون از دين دارى ديدم . آيا مخلوق مىتواند به سوى مخلوق بگريزد ؟ آن پول را به صدقه ده ، من ماندنى هستم ! من پول را به صندوق او پس دادم و او در بغداد بماند و همين كه بريدى نزديك شد ، او با قايق براى پيشواز به پائين رفت . پس ابو عبد اللّه [ بريدى ] او را سخت گرامى داشت و نگذارد از طيار پياده شود و خود براى احترام به نزد او رفته احوال پرس شد [ 1 ] و سپاس گزارد .
ابو عبد اللّه بريدى [ 2 ] روز سه شنبه دوم [ 3 ] رمضان به بغداد در آمد ، برادرش
هامش
[ ( 1 - ) ] اين داستان در « وزراء » ص 358 و معجم الادباء 5 : 280 / 14 : 72 نيز آمده است .
[ ( 2 - ) ]M: خاندان بريدى از فئودالهاى عرب شدهء جنوب ايران و داراى ايدهئولژى ناسنى و ضد دربار خليفه بودند . نژاد ايشان به درستى دانسته نيست ، ايرانى ، لر ، يا سامى نبطى بودهاند ، به هر حال با قرمطيان خليج فارس همكارى داشتهاند ( خ 6 : 56 / 47 / 92 ) نام سه برادر از ايشان كه پسران محمد بريدى هستند ، يعقوب ابو يوسف در ( خ 5 : 360 ) و على ابو حسين در ( خ 6 : 62 ) و احمد ابو عبد اللّه ( خ 5 : 467 ) با پسرش ابو القاسم در همين صفحه ديده مىشود . دومين وزيرى او نيز در خ 6 : 55 خواهد آمد .
ابن اثير دربارهء « بريدى » گويد : ابن مشكويه اين واژه را با ياء ( دو نقطه ) و زاى به صورت « يزيدى » آورده گويد : چون نياى اين خاندان خدمتگزار يزيد بن منصور حميرى بود به دو منسوب شده « يزيدى » خوانده شدند . ولى با باء ( يك نقطه ) و راء « بريدى » نسبت به « بريد پست » درستتر است . ( كامل ج 8 ص 186 ) .
من مترجم چنين مطلبى را در « تجارب الامم » چاپ آمد روز نديدهام . شايد ابن اثير در جائى ديگر از آثار مشكويه ديده باشد .
البته بدنامى خاندان بنى اميه در سدهء چهارم بدانجا رسيده بود كه يك خاندان اشرافى ، نام « يزيدى » را از خود بزدايند ، پس احتمال آن هست ، ولى دليلى تاريخى ويژهء اين داستان جز اين چند سطر كه در كامل ابن اثير ديده مىشود ، چيزى در دست نيست .
[ ( 3 - ) ]M: ابن اثير : دوازدهم .