چنان كه گفتم عضد الدوله از كرانهء خاورى و بختيار رو به روى او از كرانهء باخترى به بالا مىآمدند . و چون به « دير عاقول » رسيدند ، سپاه را براى رو در رويى رده بندى كرده ، موكب ويژگان عضد الدوله را در دل سپاه جاى دادند . ابو الفتح بن عميد و سپاه « رى » در دست راست و ابو اسحاق ابراهيم پسر معز الدوله و محمد بن بقيه و گروهى از سپاه بختيار دست چپ را داشتند . او با اين ردهبندى به « مداين » درآمد و آگاهى يافت كه سپاه الپتكين به « ديالى » آمده ، آمادهء جنگ شده ، پلهايى براى گذشتن نهاده ، مىخواهد در جايگاهى ميان نهر ديالى و مداين به جنگ پردازد تا ميدان تاخت و تاز داشته باشد [ 1 ] . اين به سال سيصد و شصت و چهارم بود .
الپتكين از پلها كه بر نهر ديالى نهاده بود بگذشت ، هيچ كس گمان نمىكرد او از اين نهر كه مىتوانست همچون سپرى از پشت آن بجنگد ، بگذرد . پس عضد الدوله با ساز و برگ و ردهبندى ، پيش رفت تا به ديهى رسيد كه سپاه آمادهء الپتكين از آن ديده مىشد ، با اندك كوشش از نهر آب آن ديه گذشته با گردانهاى سپاه دشمن در يك سرزمين جا گرفتند .
هامش
[ ( 1 - ) ] صاحب تكمله براى اين سال مىافزايد : از ابو محمد بن معروف ( قاضى القضاة خ 6 : 502 ) خواسته شد كه اجازه دهد خانهء فرزندان ابو الحسن محمد بن ابو عمرو شرابى پردهدار خليفه فروخته شود . پدرشان درگذشته ، فروشنده وكيلى بود كه مطيع للّه براى اين كار گمارده بود . پس دادرس در را بست و از پذيرفتن اين معامله خوددارى كرد ( در تاريخ اسلام آمده است : دادرس براى حكمى كه در راه خدا داد بر كنار گشت ) . پس ابو الحسن محمد بن صالح ابن ام شيبان هاشمى به جاى او گمارده شد ، كه او نيز نمى پذيرفت و در پايان بدين شرط پذيرفت كه ماهيانه نگيرد و خلعت و شفاعت نپذيرد و تنها ماهيانه سيصد درم از بيت المال سلطان به دبير او و يكصد و پنجاه درم به پردهدار او و يكصد درم به قاضى تقسيمگر ارث زير نظر او ، و ششصد درم به انباردار و كارمندانش همگى از خزانه پرداخت شود . چون شرط پذيرفته شد ، ابن بقيه و سران مردم با وى سوار شده ، فرمانش را از پيشگاه مطيع للّه بگرفت ، ابو منصور احمد بن عبيد اللّه شيرازى « صاحب ديوان رسائل » آن روز فرمان را انشا كرده بود و در جامع مدينه برخوانده شد . به سال 364 ابن معروف به قاضى القضاتى بازگردانيده شد و ابن ام شيبان بر كنار گشت .