تركان يگانگى خود را نگاه داشته ، دور الپتكين [ 1 ] گرد آمدند كه مولاى معز الدوله و پس از سبكتكين بزرگترين سردار تركان معز الدوله و سردارى كهن و جنگ ديده بود ، او را به سردارى خود برگزيدند ، پس او تصميم به اجراى نقشهء رويارو شدن گرفت . بختيار كرانهء خاورى واسط را تخليه كرده به باختر رفت . همهء كشتىها و زورقها را به باختر برد . هيچ يك از ابزار دريانوردى را در خاور به جا نگذارد . مردمان بومى و دستههاى گوناگون مردم را به خاور منتقل كرده ، خانههاى واسط را سنگر بندى نمود ، تا هر گاه تركان يورش آورند بجنگد ، و گر نه بماند تا كمكهاى رى و شيراز فرا رسد . بختيار از مرگ سبكتكين خوشنود شده گمان مىكرد كه تركان پراكنده شوند ، سپس كه از سازمان يافتن ايشان آگاه شد ، از بالا رفتن [ به سوى بغداد ] بماند . تركان دوباره گرد آمده يورش آوردند ، پلى با قايقها كه از بغداد آورده بودند ساختند و زبزبهاى بسيار و نيروى دريايى [ 2 ] نيز داشتند ، حمدان بن ناصر
هامش
[ ( 1 - ) ]M: الپتكين ، شايد همان ترك باشد كه به سردارى سپاه سامانى خراسان رسيده ، به سال 351 ه - . بر ضد ايشان برخاست ( خ 6 : 253 ) و پس از شكست به بغداد رفته و به سال 353 از سوى معز الدوله حاكم رحبه بوده است ( خ 6 : 268 ) و در سال 363 بر ضد عضد الدوله در عراق مىجنگد و باز به باختر مىگريزد و در سال 367 مىبينيم كه در سوريه با مصريان مىجنگد و با لقب « الپتكين معزى » اسير شده به مصر برده مىشود ( خ 6 : 487 ) . او كه يك سردار ترك است ، ايل و خانوادهء خود را نيز به همراه مىبرد و خود نمونهاى از مهاجرت تركان از آسياى ميانه به ايران - عراق - سوريه و آسياى صغير و يا به مصر و شمال آفريقا مىباشد . نمونهء ديگر آن را در مورد « بارس » كه با چهار هزار تن از خراسان به رى و بغداد آمد در پانوشت خ 5 : 75 و خ 6 : 50 ، 388 ، و « يوزتمر » ( خ 6 : 454 ) . ديده مىشود .
برگزينندگان الپتكين باقيماندهء تركانى بودند كه مرداويج رهبر آذربايجان را به سال 323 ه - . به تحريك خليفهء بغداد ، به رهبرى بجكم كشتند ( خ 5 : 486 ) و خود به مهاجرت به باختر ادامه دادند و در سال 326 ه - . بجكم را به اميرالامرايى بغداد رسانيدند ( خ 5 : 584 ) و پس از كشته شدن بجكم به سال 329 ه - . به گرد توزون درآمدند ( خ 6 : 78 ) و پس از مرگ او در محرم 334 ه - . كم كم به رهبرى سبكتكين پردهدار تن در دادند . و اكنون به سال 363 ه - . پس از مرگ سبكتكين الپتكين را به رهبر برمىگزينند .
[ ( 2 - ) ] متن : و جيش للماء ، مانند خ 6 : 295 - عسكر الماء ( خ 6 : 313 و 439 ) .