گروهبندى كرده ، « سرگرد » ها و پس از ايشان « استوار » ها و سپس « گروهبان » ها [ 1 ] را مرتب كرد و خلعت داده بر چارپا سوار كرد و به صورت يك لشكر آماده درآورد .
بركنارى مطيع و دادن خلافت به پسرش :
مطيع گرفتار فلج شده بود و آن را پنهان مىداشت . چون سبكتكين آگاه شد از او خواست تا كار [ خلافت ] را به پسرش طايع للّه بسپارد ، او نيز پذيرفته ، در عهدنامهاى در چهارشنبهء سيزدهم ذى قعدهء 363 ه - . از خلافت كنار رفت و بر آن گواه گرفت [ 2 ] .
آشوبهاى هيجانانگيز تودهها كه به ويرانى بغداد انجاميد
چون عامه كه به سنيان معروفند [ 3 ] به پشتيبانى از سبكتكين گروهبندى شدند ، شيعيان نيز همدست شده ، دو گروه رو در رو گشتند ، چون شمار شيعيان كمتر بود ، در خانههاى « كرخ » در كرانهء باخترى متحصن شدند . جنگ ادامه يافت ، خونها بريخت ، به ناموسها دست درازى شد ، « كرخ » براى بار دوم به آتش كشيده شد . اين آتشسوزى « كرخ » از آتشسوزى نخستين [ 4 ] در روزگار وزارت ابو الفضل ، سختتر بود ، بازرگانان بينوا شدند ، عياران به نام نگهبانى كه بازرگانان بدان نياز داشتند ، بر دارايى ، كالاها ، خانه و خانوادهء ايشان چيره شدند . هر گروه از ايشان كه نگهبانى جايى را به دست مىگرفت ، بر گروه نگهبان جاى ديگر يورش مىبرد . نظم شهر بر هم خورد ، نيروى دولت زبون گشت . تعصب مذهبى آن دو گروه به صورت تعصب سياسى آشكار شد ، زيرا شيعيان طرفدار بختيار و ديلميان بودند و سنيان به پشتيبانى
هامش
[ ( 1 - ) ]M. متن : « فقود القواد و عرف العرفاء و نقب النقباء » كه « عريف » را به جاى « حاجب » در خ 6 : 229 و 301 نهاده است .
[ ( 2 - ) ] ذهبى تركمن در تاريخ اسلام آورد : ابو منصور بن عبد العزيز عكبرى گفت : مطيع للّه پس از بركنارى از خلافت به « الشيخ الفاضل » خوانده مىشد .
[ ( 3 - ) ]M: متن : « العامة الذين . . . و هم الفرقة المعروفة بالسنة . . . » .
[ ( 4 - ) ] خ 6 : 391 .