نهاد . او نخست دستور داد وجه را يك روزه بپردازند ، و پس از كوشش بسيار ، مدت را به پنج روز رسانيد . او اين باج را سرانه بر همهء مردم اعم از ملى ، ذمى ، بازارى ، زنان بيوه و جز ايشان بطور يكسان بخش كرد . براى گرفتن آن حتى از شلاق زدن به مردان در خانهها برابر چشمان خانواده كوتاهى نكرد ، مردم آماده بودند از اموال خود چيز يك دينارى را ، به يك درم بفروشند ، ولى خريدار نبود ، چون همگى فروشنده بودند ، پس سپاهيان « نجا » كالا و زيورآلات مردم را به بهائى كه خود معين مىكردند خريدند . كارهاى قراردادى سنگين بر عهدهء مردم نهاده شد . اين خود نيز موجب ويرانى شهر گرديد . چون « نجا » همهء مال را بستاند به « ميافارقين » رفته شهر را بىفرماندار رها كرد تا عياران بر مردم چيره شدند . سپس « نجا » بر فرمانرواى خود نيز ياغى شد .
در اين سال در ديار بكر كسى كشت و كار چشمگير نكرد [ 1 ] .
هامش
[ ( 1 - ) ] صاحب تاريخ اسلام در گزارش اين سال مىافزايد : ثابت بن سنان گويد : معز الدوله در عاشوراى اين سال دستور داد بازار را ببندند ، آشپزخانهها و چلوپزها را نيز از پختن بازداشت . در بازارها گنبدها بر پا داشت ، كه « مسوح » بر آنها آويخته بودند . زنان مويهگر با مويهاى ژوليده ، سينهزنان در خيابانها براى عزادارى بر حسين بن على ( ع ) به راه افتادند . و اين نخستين عزاى حسين در بغداد بود . [M: ابن اثير مىافزايد : سنيان توان جلوگيرى نداشتند زيرا كه شيعيان بسيار بودند و دولت در دست ايشان بود ولى واقع آنست كه مد گنوسيسم اسلامى پيش از بويهئيان نيز رو به فزونى بود . لعن معاويه آشكارا انجام مىگرفت ( - خ 5 : 2 و 413 ) و از سدهء سوم تعزيهء حضرت حسين ( ع ) جاى تعزيهء سياوشان يا « كين سياوش » را كه از زمان ساسانيان مانده بود بگرفت ( - خ 5 : 49 ) . مراسم « كين سياوش » تا زمان نرشخى ( 286 - 348 ه - ) اجرا مىشده و در تاريخ بخارا ص 24 و 33 به تفصيل ديده مىشود . اين مراسم با موزيك همراه بوده است كه خاقانى گويد :در « كين سياوش » ارغنون زن * آن زخمهء درفشان فرو ريخترجوع به واژهء « كين سياوش » در لغتنامه شود . و چون پس از انتشار دين مقدس اسلام افسانهء سياوش نمىتوانست مورد استفاده باشد عارفان آن را به معانى عرفانى تأويل كردند ، آذر بيگدلى در يك منظومه چنين تأويل را در احوال مولوى بلخى رومى آورده است . ] -