بود ، از اصل سرمايه برداشت نمىكردند . مزد كارگرانشان را با تأخير مىپرداختند ، تا دست خودشان تهى نباشد ، و چه بسا بدين ترتيب اقامت خود را دو سه سال به درازا مىكشانيدند . بازرگانى ، با جواز عبور كالا ، بىماليات و بىهزينه ، به كامشان شيرين آمده بود . سپس به رسم پناه دادن [ 1 ] پرداختند ، و بر كارگران چيره شدند . حمايت خود را بر بازرگانان و هر كس كه به ايشان پناهنده مىشد ، نيز گسترش دادند ، ايشان رنجبران را زبون كرده ، مردم را به بردگى كشيدند . اين وضع تا به امروز [ 2 ] ادامه يافته ، بلكه افزايش نيز يافته است .
سال سيصد و چهل و هشتم آغاز شد .
در محرم امسال ابو محمد فياضى دبير سيف الدوله ، به موصل آمد و قرار بر اين شد ، كه موصل و ديار ربيعه و رحبه ، با خراجى به مبلغ دو مليون و نهصد هزار درم در سال به سيف الدوله واگذار شود به شرط آنكه يك مليون آن را جلو بپردازد و اسيران سنجار [ 3 ] را آزاد سازد . زيرا كه معز الدوله از صادر كردن فرمان به نام ناصر الدوله خوددارى مىنمود . چون پيمان بسته شد ، معز الدوله سرازير آمد و وزير مهلبى و سبكتكين پردهدار در موصل ماندند و همهء سپاه با ايشان بماند * تا پيش پرداخت خراج انجام گيرد ، سپس آن دو تن با سپاه ، همراه با ابو محمد فياضى دبير سيف الدوله وارد شدند .
گزارش بازگشتن معز الدوله به پائين پس از پيمان تسلط بر ديار ربيعه و مضر [ 4 ]
سبب بالا آمدن معز الدوله تنگدستى او بود ، كه پس از رويدادهاى ياد شده [ جنبش روزبهانيان ] دست داده ، و انتقال مالياتها به بغداد ، پس افتاده بود . پس چون
هامش
[ ( 1 - ) ]M: متن : التلاجى . براى معنى آن ، ن . ك . پانوشت خ 6 : 326 .
[ ( 2 - ) ]M: مرگ مؤلف 421 ه - .
[ ( 3 - ) ]M: - خ 6 : 225 - 226 .
[ ( 4 - ) ]M: تاريخچهء آمدن قبيلههاى ربيعه و مضر عرب به عراق و نام گرفتن اين دو منطقه در خ 5 : 11 و 554 ياد شده است .