به جوشش درآورد آثارى نيكو نهاد ، براى اهل علم و ادب گشايش آورد ، مردههاى آن را زنده كرد ، گرايش مردم را به فراموش شدههايش برانگيخت . او به اهواز رفته ، اموالى را كه كارگزاران پيشين خورده بودند گردآورده * با گفتگو و كشاكش با پيمانكاران ، ايشان را ناگزير كرد باقىمانده را بياورند و بر پيمانها بيفزايند . پس بارهايش پى در پى رسيده ، برترى او را [ 1 ] بر پيشينيان نشان داد . سپس او از اهواز [ 2 ] به بصره رفت و چنان كه خواهيم ديد [ 3 ] كارهايش در آنجا ، بر رشد اقتصادى شهر افزود .
در اين سال گزارش آمد كه سيف الدولهء [ حمدانى ] بر روم يورش برده ، دژها گشوده بسيارى را اسير كرده است ، ولى در بازگشت ، روميان راه را بر او بستهاند و همهء كسانى كه با او بودند كشته يا اسير شدند ، اسيران رومى را باز پس داده ، همهء بار و بنه ، چارپا و سلاح او را روميان به غنيمت چنان بردهاند كه مانندش را نديده بودند . خود [ سيف الدوله ] نيز با اندكى گريخته است . [ 4 ]
هامش
[ ( 1 - ) ] صاحب تكمله مىافزايد : مهلبى سنگين بدن بود . يك روز كه با لباس در صحنهاى كاخ راه مىرفت ، در برابر خليفه از سنگينى و گرما از پشت بر زمين خورد . حاضران گمان كردند كه ديگر از سخن درمىماند ، ولى چون او را بلند كردند ، مدتى سپاسگزارى كرد و به اشعارى تمثل جست ، ياران از چيرگى او بر خويشتن و ترزبانى او در شگفت ماندند . او در ميان لشكريان و پردهداران خليفه به خانه بازگشت . خانهء او همان است كه به « مرشد » معروفست . طغرل بيك ركن الدوله [ سلجوقى ] به سال 447 هنگامى كه به بغداد درآمد در آن فرود آمد . موفق خادم قائم بامر اللّه آن را در 455 خراب كرده و با وسائلش يك مرغدانى در « باب نوبى » ساخت . سعد الدولهء گوهرائينى به سال 490 آن را نوسازى كرد و چون كشته شد همسرش آن را وقف كرد و باقىماندهء آن را به مصرف خانههاى « شاطبيه » در باب الطاق و كاخ بنى المأمون رسانيد . سپس قوام الدوله كربغا در 493 در آن فرود آمد و پس از او خالى ماندن . ك : معجم الادباء با ياقوت چ مارگليوث 3 : 182 چ دار المأمون 9 : 118 - 152 پانوشت خ 6 : 121 نيز ديده شود .
[ ( 2 - ) ] براى با نقطه يا بىنقطه بودن اهواز ، پانوشت خ 160 و 166 ديده شود .
[ ( 3 - ) ] خ 6 : 169 .
[ ( 4 - ) ] صاحب تاريخ اسلام مىافزايد : و در آن سال بود كه سيف الدوله در ربيع الاول به