وزير [ خاقانى ] دستور داد ابو هيثم عباس [ بن محمد ] ابن ثوابه كه در موصل زندانى بود آزاد شود . ابن فرات هنگام بيچاره كردن محمد بن عبدون او را به سبب خويشاوندى كه با وى داشت بدانجا فرستاده بود . ابن ثوابه دبير محمد بن ديوداذ ، در بدكردارى بنام بود [ 1 ] . چون به سال 330 به بغداد آمد ، وزير ابو على خاقانى « ديوان مصادره و آباديهاى عباسيان » و « ديوان بازرسى فراتى » را به دو واگذار كرده او را بازپرس ابو الحسن بن فرات و دبيران و كارمندانش قرار داد . ابن ثوابه در شكنجههاى گوناگون و دردسر دادن به آنان زيادهروى كرد . ميان او و ابن فرات گفتگو و بازپرسى به ناسزاگوئى كشيد و در برابر ام موسى به ابن فرات بد گفت و ابن فرات پاسخى سخت و زننده و نسبت بدكارى به وى داد . ابن ثوابه به مقتدر پيام داد كه ابن فرات با تكيه بر دارائى هنگفت خود سركشى مىكند و اجازه خواست تا او را كيفر دهد ، و چون اجازت گرفت او را به كند و زنجير بسته پوشاك پشمين بر او پوشانيده چهار ساعت در آفتاب نگاه داشت كه نزديك بود بميرد . [ 2 ] بدر حرمى حال او را به مقتدر باز گفت . او بر آشفته دستور داد او را به يكى از اتاقها [ 3 ] كه در دست « زيدان » قهرمانهء * ويژگان حرم بود فرستاده به زندانش بهبودى بخشيدند ، زيرا ابن فرات سوگندها ياد كرد كه هر چه مال ، دارائى و پس انداز و كالاى گرانبها داشته در بازجوئى ابن ابى بغل خستوان شده است .
مقتدر بالله پذيرفته ابن ثوابه را از بازپرسى او باز داشت .
از آن پس مقتدر با ابن فرات [ 3 ] در كارها راى زنى مىنمود و نامههاى وزيران [ 4 ]
هامش
[ ( 1 - ) ] ن . ك : آنچه فرغانى دربارهء او گفته كه در « معجم الادباء : 1 : 298 / 1 : 237 » و كتاب :
« الوزراء 262 » آمده است . عريب در « صله » : 59 پ 6835 گويد به سال 303 در گذشت .
/ /M: نيز ن . ك : خ 5 : 170 پانوشت .
[ ( 2 - ) ] اين را دوباره ياد خواهد كرد . ن . ك : كتاب « الوزراء : 105 - 103 » / /M: و خ 5 : 170 پانوشت نقل از كتاب عيون .
[ ( 3 - ) ]M: ابن اثير : خليفه ابن فرات را در يكى از اطاقهاى كاخ نگاه داشت .
[ ( 4 - ) ]M: متن رقاع الوزراء . . . شايد مقصود دبيران باشد .