مقصد پنجم تركيب كردن داروهاى مركب
قبلا گفتيم كه تركيبات داروئى پزشكان بيشتر ناقص است زيرا عرضهاى زيادى در آنها است كه بر طبيعت سنگينى دارد و مقدار خوراك آنها نيز زياد است و گفتيم كه نزديكترين نوع تركيبات بتركيب پايدار شربتها و ربها هستند اما ما بر آنيم كه در اين مقصد كيفيت تركيبهاى سودمند و خالى از عرضها را كه لطيف و داراى قابليت آميختن مؤثر و مقدار خوراك كم هستند ذكر كنيم .
اينك مىگوئيم كه اجزاء يك مركب برگها ، چوبها ، ريشهها ، گلها ، صمغها ، عصارهها ، تخمها ، معدنىها و يا اجزاء يك حيوان مىباشند . اما برگها را بايد خرد كنند چوبها و ريشهها را بايد سوهان و يا با كارد و امثال آن ورقه كرد آنگاه آنها را در آب مىخيسانند تا خوب خيس بخورد و سپس آنها را مىجوشانند و آبشان را صاف مىكنند و اين عمل را آنقدر بايد تكرار كنند تا مزه و بوئى در آنها باقى نماند .
درباره گلها كافى است كه آنها را بخيسانند و مقدارى بجوشانند .
صمغها و عصارههاى خشك را بايد در آب گرم بگذارند تا با آن بياميزد اما نبايد حرارت زياد به آنها برسد و تا ممكن است زياد نبايد جوشانده شوند چيزهائى كه مانند فلوس در اثر پختن نيروى خود را از دست مىدهد نيز چنين است .
اگر در ماده تركيبى آب مخصوصى باشد كه صمغها را حل مىكند صمغ در آن آب و يا در آب ساير داروها بايد حل شود اما تخمها را بايد نيمكوب كرده و مقدارى در آب بجوشانند تا رنگ و مزه خود را به آب بدهند .